Abdullah Gül

[UzmanYazarUzmanYazar is verified member.]

Abdullah Gül (1950 - Günümüz)

Türkiye Cumhuriyeti'nin 11. Cumhurbaşkanı, akademisyen, ekonomist ve Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (AK Parti) kurucularından olan Abdullah Gül, Türk siyasi tarihinin son 30 yılına damgasını vurmuş en önemli figürlerden biridir.

1. Erken Dönem ve Eğitim Hayatı

• Doğum: 29 Ekim 1950 tarihinde Kayseri'de doğdu.
• Ailesi: Babası Ahmet Hamdi Gül, Kayseri'deki Tayyare Fabrikası'nda ustabaşıydı. Annesi ise Adviye Gül'dür.
• Eğitimi: Kayseri Lisesi'ni bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'ne girdi.
• Akademik Kariyer: Mezuniyetinin ardından aynı fakültede doktora yaptı. Doktora çalışmaları için iki yıl İngiltere'de (Exeter ve Londra) bulundu.
• Profesörlük Yolunda: Sakarya Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü'nde öğretim üyeliği yaptı. 1991 yılında doçent oldu.
• Uluslararası Görev: 1983-1991 yılları arasında merkezi Cidde'de bulunan İslam Kalkınma Bankası'nda (IDB) ekonomist olarak çalıştı.

2. Siyasete Giriş ve Refah Partisi Dönemi

Akademik ve bürokratik kariyerinin ardından 1990'ların başında aktif siyasete atıldı.

• Milletvekilliği: 1991 seçimlerinde Refah Partisi'nden (RP) Kayseri milletvekili seçilerek TBMM'ye girdi.
• Parti Yöneticiliği: Refah Partisi'nde Genel Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi ve dış ilişkiler konusunda etkili oldu.
• 54. Hükümet (Refahyol): Necmettin Erbakan'ın başbakanlığındaki 54. Hükümet'te Devlet Bakanı ve Hükümet Sözcüsü olarak görev yaptı.

3. Yenilikçi Hareket ve AK Parti'nin Kuruluşu

Refah Partisi'nin kapatılması ve ardından kurulan Fazilet Partisi'nin de benzer bir süreç yaşaması üzerine, parti içinde "Gelenekçiler" ve "Yenilikçiler" ayrışması yaşandı.

• Kongre Adaylığı: Fazilet Partisi kongresinde Recai Kutan'a karşı genel başkanlığa aday oldu. Seçimi az bir farkla kaybetse de, bu durum "Yenilikçi Hareket"in liderlerinden biri olduğunu tescilledi.
• AK Parti: 2001 yılında Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (AK Parti) kuruluşunda öncü rol oynadı.

4. Başbakanlık ve Dışişleri Bakanlığı

• 58. Hükümet (Başbakan): 3 Kasım 2002 seçimlerinde AK Parti tek başına iktidar oldu. Ancak Recep Tayyip Erdoğan'ın siyasi yasağı devam ettiği için Abdullah Gül, 58. Hükümet'i kurarak Türkiye Cumhuriyeti'nin Başbakanı oldu (Kasım 2002 - Mart 2003).
• Yasağın Kalkması: Erdoğan'ın yasağının kalkıp Siirt seçimleriyle meclise girmesinin ardından başbakanlık görevini ona devretti.
• Dışişleri Bakanlığı (2003-2007): Erdoğan başkanlığındaki 59. Hükümet'te Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olarak görev aldı. Bu dönemde Avrupa Birliği (AB) üyelik müzakerelerinin başlamasında kritik rol oynadı.

5. Cumhurbaşkanlığı Seçimi Krizi (367 Krizi)

2007 yılında Cumhurbaşkanlığına aday gösterilmesi, Türk siyasi tarihinin en büyük krizlerinden birini tetikledi.

• e-Muhtıra: 27 Nisan 2007'de Genelkurmay Başkanlığı internet sitesinde yayınlanan bildiri (e-muhtıra), Gül'ün adaylığına karşı bir tepki olarak algılandı.
• 367 Kararı: Anayasa Mahkemesi, meclis toplantı yeter sayısının 367 olması gerektiğine hükmederek ilk tur oylamayı iptal etti.
• Erken Seçim: Kriz üzerine erken seçime gidildi. AK Parti'nin oylarını artırarak dönmesi ve MHP'nin meclise girip oturuma katılmasıyla kriz aşıldı.

6. Cumhurbaşkanlığı Yılları (2007-2014)

28 Ağustos 2007'de TBMM tarafından Türkiye'nin 11. Cumhurbaşkanı seçildi.

• "Güzel Şeyler Olacak": Kürt sorununun çözümü konusundaki iyimser yaklaşımı ve 2008'de Ermenistan'a yaptığı ziyaret (Erivan'a giden ilk Türk Cumhurbaşkanı) "futbol diplomasisi" olarak tarihe geçti.
• Onay Makamı Tartışmaları: Muhalefet tarafından, hükümetten gelen yasaları çok hızlı onayladığı gerekçesiyle zaman zaman "Çankaya Noteri" olmakla eleştirildi.
• Gezi Parkı Olayları: 2013'teki Gezi Parkı olayları sırasında, hükümetin sert tutumuna karşın daha ılımlı mesajlar vererek "Demokrasi sadece sandıktan ibaret değildir" açıklamasını yaptı.

7. Cumhurbaşkanlığı Sonrası

• Görev Devri: 2014 yılında görev süresi dolunca, yerini halk oyuyla seçilen ilk Cumhurbaşkanı olan Recep Tayyip Erdoğan'a devretti.
• Aktif Siyasetten Çekilme: Görevden ayrıldıktan sonra aktif siyasete dönmedi, ancak zaman zaman ülke gündemine dair eleştirel çıkışları ve röportajlarıyla gündeme geldi.
• Günümüz: Halen İstanbul'da yaşamakta ve çeşitli uluslararası toplantılara katılmaktadır.

Abdullah Gül Hakkında Kısa Notlar

• Türkiye'nin AB ile katılım müzakerelerini başlatan Dışişleri Bakanıdır.
• Cumhuriyet tarihinde eşi başörtülü olan ilk Cumhurbaşkanıdır ("First Lady" Hayrünnisa Gül).
• Siyasi kariyerinde hem Başbakanlık, hem Dışişleri Bakanlığı hem de Cumhurbaşkanlığı yapmış ender devlet adamlarındandır.