İslam'da Dini ve Şeri Hukumlerin Kaynakları

[ZeberusZeberus is verified member.]

EDİLLEİ ŞERİYYE

İslam'da Dini ve Şeri Hukumlerin Kaynakları
İslam'da, dini hukumler, iki temel kaynağa dayanmaktadır:

1 Kitab,

2 Sunnet

İslam'ın ortaya koyduğu butun dini ve şer'i hukumler, bu iki kaynaktan alınmıştır Bu kaynaklardan başka hicbir esastan ve kanundan, İslami bir hukum alınmış değildir

Bu iki temel kaynaktan ayrı, Kıyas ve İcma' adında, iki şer'i delil daha vardır ki, bunlar asıl itibariyle mustakil kaynaklar değildir Kitab ve Sunnete racidirler Şu halde İslami hukumlerin hepsi, Kitab ve Sunnetten cıkmıştır

Şimdi bu kaynakları birer birer izah edelim:

1 Kitab
Kitabdan maksad, Kur'anı Kerim'dir
2 Sunnet
Peygamberimizin soylediği sozlere ve yaptığı işlere Sunnet denir Bu da uc kısma ayrılır:

a Kavli sunnet,

b Fi'li sunnet,

c Takriri sunnet

Peygamberimizin sozlerine Kavli Sunnet; işlerine Fi'li Sunnet; Sahabelerden birinin soylediği bir sozden, yahut işlediğini gorduğu bir işten, onu men'etmeyip susmalarına da Takriri Sunnet denir

Bunların hepsine birden Hadis denebilirse de, bu tabir, bilhassa, Peygamberimizin sozleri (Kavli Sunnet) icin kullanılır

Peygamberimizin sunneti, şer'i delil olan Kur'an'dan sonra muhim bir asıldır Sunnet, Kur'an'daki dini hukumlere bir acıklık ve tefsir getirdiği gibi, Kur'an'da olmayan yeni hukumler de koymuştur

3 Kıyas
Kur'an ve Sunnet'e istinad eden şer'i ve dini bir delildir

Kıyas, bir mes'ele hakkında Kitab ve Sunnette bulunan şer'i bir hukmu, aralarındaki illet ve sebeb benzerliğinden dolayı diğer bir mes'ele hakkında da vermektir

Mesela: Şarabın icilmesi haram olduğu, hem Kitab, hem de Sunnet ile sabittir Şarabın haram olma illeti sekr, yani, sarhoşluk vermesidir O halde şarabın dışında sarhoşluk veren butun alkollu maddelerin icilmesi de haram olmalıdır Bu hukum kıyas yoluyla ortaya cıkmaktadır Kıyası, ancak muctehid seviyesindeki din ve fıkıh alimleri yapabilir

4 İcma'ı Ummet
Bir asırda bulunan İslam muctehidlerinin bir mes'ele uzerinde ictihad yoluyla verdikleri hukumlerinde ittifak etmelerine İcma'ı Ummetdenir

Hakkında icma' olan bir mes'ele, şuphesiz ki en kuvvetli bir mes'eledir

İctihad Nedir?
İctihad, şer'i bir hukmu, şer'i delilinden cıkarmak icin olanca ilmi kuvvetini sarfetmektir İctihadı yapacak ilmi ehliyete sahip olan kimseye muctehid denir

İctihad yapabilmek icin Kitabı, Sunneti, Kıyas'ı, İcma'ı, butun teferruatıyla ve incelikleriyle bilmek şarttır

Bir hadisenin hukmu Kur'an ve Sunnette acıkca belirtilmemiş ise ictihada gidilir Yani, Kur'an ve Sunnet'in ışığı altında hukmunu cıkarmak icin cehd ve gayret gosterilir İctihad yuce dinimizin en buyuk meziyyetlerinden biridir İctihad sebebiyle hayat sahnesinde ortaya cıkan butun hadiselerin hukmu beyan edilir Dinimizin her asrın butun ihtiyaclarını karşılayabilecek bir kabiliyete sahip olmasının sebeblerinden biri de budur
(Halil Gunenc Gunumuz Mes'elelerine Fetvalar)