S
SoruCevap
Yakınlık ve Uzaklık
"Cenab-ı Hak, herşeye herşeyden daha yakındır. Fakat, herşey O'ndan nihayetsiz uzaktır." Sözler
Mekandan münezzeh olan Allah, mekanın her köşesindeki mahlukatına onların nefislerinden daha yakın...
Mekanda yer tutanlar, birbirlerine göre yakında veya uzakta bulunurlar.
Ve hepsi mekandan münezzehiyetten son derece uzak...
Zamandan münezzeh olan Allah, zaman nehrinde akıttığı her bir varlığa onun nefsinden daha yakın. Ama zamanla kayıtlı olanlar, birbirlerine göre, önceki yahut sonraki devirlerde bulunuyorlar...
Ve hepsi zamandan münezzeh olmaktan son derecede uzak...
Uzak, yakın, geçmiş, gelecek gibi ifadeler zaman ve mekanla ilgili. Ve bunlarda nisbiyet hakim. Yani, bunlar birbirlerine göre yakında ve uzakta ve yine birbirlerine nisbeten mazi ve müstakbeldedirler.
Kur'an'ın terbiyesinden geçen bir akıl şöyle düşünür:
Madem ki bu kainat, her harfi nice manalarla dolu bir kitap... Onu yazan Zatı, yarattığı bu varlıklara benzemez olarak tanımalıyım.
Madem her mekan yerli yerine konulmuş, bu nizamı kuran ve eşyayı o mekanlarda hikmetle yerleştiren Zatı, mekandan münezzeh bilmeliyim.
Madem her zamanda yeni yeni varlıklar vücuda geliyor, onların mucidinin zamandan münezzeh olduğuna inanmalıyım.
Allah'ın, mahlukatına yakınlığı ve mahlukatın ondan uzaklığı zaman ve mekan ölçüleriyle izah edilemez.
Bir misal:
Siz okuduğunuz kitaba ondan daha yakınsınızdır; o kendisinde nelerin yazıldığını bilmez, siz bilirsiniz... Ve kitap sizden çok çok uzaktır, sizi anlamanın, tanımanın, seyretmenin çok gerilerindedir.
Kitabın ilk sayfasındaki bir kelime ikinci sayfadakine yakındır, onuncu sayfadakine uzak. Ama onları yazan ve bilen müellif, bunların hepsine aynı derecede, aynı seviyede ve aynı ölçüde yakındır. Hepsi, yazıldığı zamanıyla ve yer aldığı sayfasıyla, mekanıyla onun ilminde birlikte bulunurlar.
.... Yakınlık ve uzaklığın bir başka cihetini bize ders veren bir Hadis-i Kudsi:
"Kulum bana nafilelerle yaklaşır..."
Yakınlaşmanın manevi olduğunu, kalbi ve ruhi olduğunu bu kudsi hadis ders veriyor bize... Nafile; farz ve vacipleri işledikten sonra kulun Rabbine daha fazla yakınlaşmak, kalbini ulvi feyizlere daha ziyade açmak ve ömrünü rıza yolunda daha verimli harcamak niyetiyle yaptığı ibadetler, tefekkürler, ilticalar, şükürler...
Böyle bir kul, marifet, muhabbet ve mehafet sahalarında her geçen gün biraz daha mesafe kateder... Katettiği bu mesafeler de manevidir, Rabbine yaklaşması da...
İlmine hayal erişmez bir büyük alim düşünelim. Bu zatın talebelerinin hepsi aynı mekanda bulunsunlar ve sıra ile ondan ders alsınlar. İlme henüz başlamış bir talebe, onun huzurunda oturup dersini aldığı zaman, o yakınlık içinde bir uzaklık vardır. çünkü o genç adam, o büyük imamı, o dahi alimi anlamanın çok ötelerindedir. İlmi ilerledikçe hocasına daha çok yaklaşacak ve ona olan hürmeti, takdiri, hayreti gittikçe artacaktır...
Tahsilinin her safhasında, hocası o talebeye yakındır, onu yetiştirmekte, ilerletmektedir... Burada uzaklık hoca için değil, talebe için söz konusudur.
Kamil bir veliye mürid olmuş ami ve noksan bir insan da öyledir... Manen terakki ettikçe onun ruh dünyasından, gönül aleminden daha fazla istifade edecektir. O büyük veli ise, o müridini manevi terakkisinin her basamağında takip etmekle ona daima yakındır. Uzaklık mürşid için değil, mürid içindir.
Misallerden hakikate geçelim:
Allah, kulunun madde ve mana alemini daima terbiye etmekle, o kuluna onun nefsinden daha yakındır. Kul ise, evveli ve ahiri olan fani ve hadis şahsiyetiyle ve ancak belli sınırlar arasında iş görebilen noksan sıfatlarıyla, ezeli ve ebedi ve bütün sıfatları sonsuz olan Allah'ı hakkıyla anlamaktan çok uzak.
Ve kul, acz ve fakrını idrak ettikçe Rabbine yaklaşacak, kusurunu itiraf ettiği ölçüde Gaffarına yanaşacak, cehlini bildiği ve ilme çalıştığı nisbette Alim ismine ayine olacak; kısacası, marifetullahta ilerledikçe kurbiyette (yakınlıkta) de mesafe kat edecektir.
"Cenab-ı Hak, herşeye herşeyden daha yakındır. Fakat, herşey O'ndan nihayetsiz uzaktır." Sözler
Mekandan münezzeh olan Allah, mekanın her köşesindeki mahlukatına onların nefislerinden daha yakın...
Mekanda yer tutanlar, birbirlerine göre yakında veya uzakta bulunurlar.
Ve hepsi mekandan münezzehiyetten son derece uzak...
Zamandan münezzeh olan Allah, zaman nehrinde akıttığı her bir varlığa onun nefsinden daha yakın. Ama zamanla kayıtlı olanlar, birbirlerine göre, önceki yahut sonraki devirlerde bulunuyorlar...
Ve hepsi zamandan münezzeh olmaktan son derecede uzak...
Uzak, yakın, geçmiş, gelecek gibi ifadeler zaman ve mekanla ilgili. Ve bunlarda nisbiyet hakim. Yani, bunlar birbirlerine göre yakında ve uzakta ve yine birbirlerine nisbeten mazi ve müstakbeldedirler.
Kur'an'ın terbiyesinden geçen bir akıl şöyle düşünür:
Madem ki bu kainat, her harfi nice manalarla dolu bir kitap... Onu yazan Zatı, yarattığı bu varlıklara benzemez olarak tanımalıyım.
Madem her mekan yerli yerine konulmuş, bu nizamı kuran ve eşyayı o mekanlarda hikmetle yerleştiren Zatı, mekandan münezzeh bilmeliyim.
Madem her zamanda yeni yeni varlıklar vücuda geliyor, onların mucidinin zamandan münezzeh olduğuna inanmalıyım.
Allah'ın, mahlukatına yakınlığı ve mahlukatın ondan uzaklığı zaman ve mekan ölçüleriyle izah edilemez.
Bir misal:
Siz okuduğunuz kitaba ondan daha yakınsınızdır; o kendisinde nelerin yazıldığını bilmez, siz bilirsiniz... Ve kitap sizden çok çok uzaktır, sizi anlamanın, tanımanın, seyretmenin çok gerilerindedir.
Kitabın ilk sayfasındaki bir kelime ikinci sayfadakine yakındır, onuncu sayfadakine uzak. Ama onları yazan ve bilen müellif, bunların hepsine aynı derecede, aynı seviyede ve aynı ölçüde yakındır. Hepsi, yazıldığı zamanıyla ve yer aldığı sayfasıyla, mekanıyla onun ilminde birlikte bulunurlar.
.... Yakınlık ve uzaklığın bir başka cihetini bize ders veren bir Hadis-i Kudsi:
"Kulum bana nafilelerle yaklaşır..."
Yakınlaşmanın manevi olduğunu, kalbi ve ruhi olduğunu bu kudsi hadis ders veriyor bize... Nafile; farz ve vacipleri işledikten sonra kulun Rabbine daha fazla yakınlaşmak, kalbini ulvi feyizlere daha ziyade açmak ve ömrünü rıza yolunda daha verimli harcamak niyetiyle yaptığı ibadetler, tefekkürler, ilticalar, şükürler...
Böyle bir kul, marifet, muhabbet ve mehafet sahalarında her geçen gün biraz daha mesafe kateder... Katettiği bu mesafeler de manevidir, Rabbine yaklaşması da...
İlmine hayal erişmez bir büyük alim düşünelim. Bu zatın talebelerinin hepsi aynı mekanda bulunsunlar ve sıra ile ondan ders alsınlar. İlme henüz başlamış bir talebe, onun huzurunda oturup dersini aldığı zaman, o yakınlık içinde bir uzaklık vardır. çünkü o genç adam, o büyük imamı, o dahi alimi anlamanın çok ötelerindedir. İlmi ilerledikçe hocasına daha çok yaklaşacak ve ona olan hürmeti, takdiri, hayreti gittikçe artacaktır...
Tahsilinin her safhasında, hocası o talebeye yakındır, onu yetiştirmekte, ilerletmektedir... Burada uzaklık hoca için değil, talebe için söz konusudur.
Kamil bir veliye mürid olmuş ami ve noksan bir insan da öyledir... Manen terakki ettikçe onun ruh dünyasından, gönül aleminden daha fazla istifade edecektir. O büyük veli ise, o müridini manevi terakkisinin her basamağında takip etmekle ona daima yakındır. Uzaklık mürşid için değil, mürid içindir.
Misallerden hakikate geçelim:
Allah, kulunun madde ve mana alemini daima terbiye etmekle, o kuluna onun nefsinden daha yakındır. Kul ise, evveli ve ahiri olan fani ve hadis şahsiyetiyle ve ancak belli sınırlar arasında iş görebilen noksan sıfatlarıyla, ezeli ve ebedi ve bütün sıfatları sonsuz olan Allah'ı hakkıyla anlamaktan çok uzak.
Ve kul, acz ve fakrını idrak ettikçe Rabbine yaklaşacak, kusurunu itiraf ettiği ölçüde Gaffarına yanaşacak, cehlini bildiği ve ilme çalıştığı nisbette Alim ismine ayine olacak; kısacası, marifetullahta ilerledikçe kurbiyette (yakınlıkta) de mesafe kat edecektir.