S
SoruCevap
Tume Varım Nedir Tumden Gelim Nedir
tume varım kavramının anlamı tume varım ne demektir tumden gelim nedir
İnsanın, Ozellikle de bilim adamlarının deney ve gozlem yoluyla yeni varsayımlara ulaşma metodu Tumevarım; tumden gelim (Deduksiyonta 'lil) ve Analoji (temsil) ile birlikte akıl yurutmenin uc esaslı şeklinden birini teşkil eder ve ozelden genele, ferdiden kulliye varan duşunme yontemidir Gunluk dilde zan ve tahmine dayanan akıl yurutme anlamında da kullanılır Mantık diliyle soylendiğinde enduksiyon; zihni, olguların bilgisinden, bu olguları idare eden yasaların bilgisine goturen işlemdir Başka bir ifade ile, zihni ozel hallerden genel hale veya olaylardan yasa veya ilkelere yukselten akıl yurutme şeklidir
Enduksiyonun Formal ve Gercek diye iki şekli vardı: Formal tumevarım buna tam tumevarım da denir bir butunu meydana getiren parcaların hepsi hakkında ayn ayrı verilen hukumler aracılığıyla, o butun hakkında bir hukme varmaktır Mesela; Pazartesi, Salı, Carşamba, Perşembe, Cuma, Cumartesi ve Pazar gunlerinin hepsi yirmi dorder saattir Bu gunler haftanın butun gunleridir Oyle ise haftanın gunleri yirmi dorder saattir Aristoteles 'in Organon 'unda ele aldığı bu ceşit bir tumevarımdır Bacon 'un ortaya koyduğu ve S Mill 'in geliştirdiği gercek veya genişletici tumevarım buna bilimsel tumevarım da denir da ise, bir
butunun bazı parcalarından hareketle, o butun hakkında genel ve kuşatıcı bir yasaya ulaşılmaktır Mesela: Demir, altın, Bakır ısı karşısında genleşir Bunlar birer madendir, oyle ise butun madenler ısı karşısında genleşir Burada goruyoruz ki az sayıda maden uzerinde yapılan deneye dayanılarak butun madenlere uygulanan genel bir yasa ve hukum ortaya konmuştur Deneysel bilimlerin kullandığı akıl yurutme şekli, gercek enduksiyondur Başka bir ifadeyle JS Mill 'e gore bilimsel araştırmanın gozlemn ile "deneysel gercekleme arasında yeralan ikinci safhası tumevarımdır
Kesin bilgi verebilmesi icin tumevarımda bazı onemli ozelliklerin bulunması gerekir:
a) Genel hukum veya yasa veya ilke cıkarılacak konuda gozlem ya da deney ne kadar cok olursa, tumevarım ile varılacak sonuc o nisbette kesinlik kazanacaktır
b) Tumevarım, yeni ortaya cıkan olayların tahmininde doğru sonuc verdiği nisbette kesin olacaktır
ozetle Tumevarım, aracılığıyla bir onermenin doğruluğunun, onermeyi doğrulayan kanıtın artmasıyla cok daha muhtemel kılındığı bir surectir ki, bu işlem bilimsel ve sosyolojik araştırmalarda cok yaygın bicimde kullanılan bir kuraldır O, nihai olarak gecerli değildir, cunku her zaman teorinin aksine bir orneğin karşımıza cıkması sozkonusudur Doğrulamalar ne kadar coğalırsa coğalsın, onlar bir teoriyi kanıtlamaya yetmez Cunku her an cıkabilecek bir aksi ornek onu yanlışlayabilecektir Bu goruş K Popper 'e ait olup yanlışlamacılık diye bilinir ve gecerli sonucların mantıksal olarak gecerli bir onculden turetilebueceği tumdengelimi (deduetion) tumevarıma karşı savunmaktadır Sosyolojik tezler, onlar Oyle olduklarını iddia etseler bile, nadiren yapı bakımından tumevarımsaldıriar
Tumden gelim
Gecerli bir akıl yurutmenin veya cıkarımın sonucunu oncullerinden cıkarmak İşlemi Genelden ozele, kulliden cuz 'iye tyen iyi bir şekilde ortaya koymanın yollarını araştıran Aristoteles olmuştur Tumden gelim, tumevarımla birlikte en genel akıl yurutme şekulerindendir Burada tumel (kulli) bir hukumden tikel (cuz'i) bir hukum cıkarılır, yasalardan tek tek olay ve olgulara gidilir, nedenlerden sonuclara ulaşılır Bu, tumevarımın zıddıdır
Klasik mantığın uzerinde en cok durduğu akıl yurutme şekli tumdengelimdir Kıyas, tumdengelimin en mukemmel şekli olarak kabul edilir Gercekten Aristoteles 'in kıyas (tasım) olarak tanımladığı akıl yurutme şeklinin genelleştirilmesine dayanır Tumdengelim bazan cok acık olur ve ancak iki oncul onermeye luzum gosterir Bazan da cok acık olmadığından ikiden cok oncule ihtiyac olur Bu duruma gore kıyas tumden gelimin en kısa ve en yaygın şeklidir Ancak, tumden gelim ile kıyası birbirine karıştırmamalıdır Cunku, tumevarım şeklinde yapılan birtakım kıyaslar da vardır
Tumdengelim matematik bilimlerin esas alelini teşkil eder Bununla birlikte tabiat bilimleri de onu gerek varsayımlarının araştırılıp doğrulanmasında, gerek bir olayın izahı yani yasa haline getirilmesinde bir metod olarak kullanıp ondan yararlanırlar
Ote yandan tumdengelimin genelden Ozele veya tumelden tikele bir akıl yurutme Olduğu şeklindeki geleneksel goruş bir cok mantıkcı tarafından yanlış bulunarak kabul edilmemiştir Bazdan gecerli butun akıl yurutmenin tumdengelimli olduğunu savunurlar Sonucta tumdengelim ile tumevarım arasındaki karşıtlığı reddederler
tume varım kavramının anlamı tume varım ne demektir tumden gelim nedir
İnsanın, Ozellikle de bilim adamlarının deney ve gozlem yoluyla yeni varsayımlara ulaşma metodu Tumevarım; tumden gelim (Deduksiyonta 'lil) ve Analoji (temsil) ile birlikte akıl yurutmenin uc esaslı şeklinden birini teşkil eder ve ozelden genele, ferdiden kulliye varan duşunme yontemidir Gunluk dilde zan ve tahmine dayanan akıl yurutme anlamında da kullanılır Mantık diliyle soylendiğinde enduksiyon; zihni, olguların bilgisinden, bu olguları idare eden yasaların bilgisine goturen işlemdir Başka bir ifade ile, zihni ozel hallerden genel hale veya olaylardan yasa veya ilkelere yukselten akıl yurutme şeklidir
Enduksiyonun Formal ve Gercek diye iki şekli vardı: Formal tumevarım buna tam tumevarım da denir bir butunu meydana getiren parcaların hepsi hakkında ayn ayrı verilen hukumler aracılığıyla, o butun hakkında bir hukme varmaktır Mesela; Pazartesi, Salı, Carşamba, Perşembe, Cuma, Cumartesi ve Pazar gunlerinin hepsi yirmi dorder saattir Bu gunler haftanın butun gunleridir Oyle ise haftanın gunleri yirmi dorder saattir Aristoteles 'in Organon 'unda ele aldığı bu ceşit bir tumevarımdır Bacon 'un ortaya koyduğu ve S Mill 'in geliştirdiği gercek veya genişletici tumevarım buna bilimsel tumevarım da denir da ise, bir
butunun bazı parcalarından hareketle, o butun hakkında genel ve kuşatıcı bir yasaya ulaşılmaktır Mesela: Demir, altın, Bakır ısı karşısında genleşir Bunlar birer madendir, oyle ise butun madenler ısı karşısında genleşir Burada goruyoruz ki az sayıda maden uzerinde yapılan deneye dayanılarak butun madenlere uygulanan genel bir yasa ve hukum ortaya konmuştur Deneysel bilimlerin kullandığı akıl yurutme şekli, gercek enduksiyondur Başka bir ifadeyle JS Mill 'e gore bilimsel araştırmanın gozlemn ile "deneysel gercekleme arasında yeralan ikinci safhası tumevarımdır
Kesin bilgi verebilmesi icin tumevarımda bazı onemli ozelliklerin bulunması gerekir:
a) Genel hukum veya yasa veya ilke cıkarılacak konuda gozlem ya da deney ne kadar cok olursa, tumevarım ile varılacak sonuc o nisbette kesinlik kazanacaktır
b) Tumevarım, yeni ortaya cıkan olayların tahmininde doğru sonuc verdiği nisbette kesin olacaktır
ozetle Tumevarım, aracılığıyla bir onermenin doğruluğunun, onermeyi doğrulayan kanıtın artmasıyla cok daha muhtemel kılındığı bir surectir ki, bu işlem bilimsel ve sosyolojik araştırmalarda cok yaygın bicimde kullanılan bir kuraldır O, nihai olarak gecerli değildir, cunku her zaman teorinin aksine bir orneğin karşımıza cıkması sozkonusudur Doğrulamalar ne kadar coğalırsa coğalsın, onlar bir teoriyi kanıtlamaya yetmez Cunku her an cıkabilecek bir aksi ornek onu yanlışlayabilecektir Bu goruş K Popper 'e ait olup yanlışlamacılık diye bilinir ve gecerli sonucların mantıksal olarak gecerli bir onculden turetilebueceği tumdengelimi (deduetion) tumevarıma karşı savunmaktadır Sosyolojik tezler, onlar Oyle olduklarını iddia etseler bile, nadiren yapı bakımından tumevarımsaldıriar
Tumden gelim
Gecerli bir akıl yurutmenin veya cıkarımın sonucunu oncullerinden cıkarmak İşlemi Genelden ozele, kulliden cuz 'iye tyen iyi bir şekilde ortaya koymanın yollarını araştıran Aristoteles olmuştur Tumden gelim, tumevarımla birlikte en genel akıl yurutme şekulerindendir Burada tumel (kulli) bir hukumden tikel (cuz'i) bir hukum cıkarılır, yasalardan tek tek olay ve olgulara gidilir, nedenlerden sonuclara ulaşılır Bu, tumevarımın zıddıdır
Klasik mantığın uzerinde en cok durduğu akıl yurutme şekli tumdengelimdir Kıyas, tumdengelimin en mukemmel şekli olarak kabul edilir Gercekten Aristoteles 'in kıyas (tasım) olarak tanımladığı akıl yurutme şeklinin genelleştirilmesine dayanır Tumdengelim bazan cok acık olur ve ancak iki oncul onermeye luzum gosterir Bazan da cok acık olmadığından ikiden cok oncule ihtiyac olur Bu duruma gore kıyas tumden gelimin en kısa ve en yaygın şeklidir Ancak, tumden gelim ile kıyası birbirine karıştırmamalıdır Cunku, tumevarım şeklinde yapılan birtakım kıyaslar da vardır
Tumdengelim matematik bilimlerin esas alelini teşkil eder Bununla birlikte tabiat bilimleri de onu gerek varsayımlarının araştırılıp doğrulanmasında, gerek bir olayın izahı yani yasa haline getirilmesinde bir metod olarak kullanıp ondan yararlanırlar
Ote yandan tumdengelimin genelden Ozele veya tumelden tikele bir akıl yurutme Olduğu şeklindeki geleneksel goruş bir cok mantıkcı tarafından yanlış bulunarak kabul edilmemiştir Bazdan gecerli butun akıl yurutmenin tumdengelimli olduğunu savunurlar Sonucta tumdengelim ile tumevarım arasındaki karşıtlığı reddederler
