peri bacaları nasıl oluşmuştur coğrafya

[haberci]

Kapodokya
Roma İmparatoru Augustus vaktinde Antik dönem yazarlarından Strabon Kapadokya Bölgesi 'nin sınırlarını güneyde Toros Dağları, batıda Aksaray, doğuda Malatya ve kuzeyde Doğu Karadeniz kıyılarına kadar uzanan geniş bir alan olarak belirtir
Bu günkü Kapadokya Bölgesi: Nevşehir, Aksaray, Niğde, Kayseri ve Kırşehir illerinin kapladığı alandır Daha bakımlı bir alan olan sarp kayalık Kapadokya Bölgesi ise Uçhisar, Göreme, Avanos, Ürgüp, Derinkuyu, Kaymaklı, Ihlara ve çevresinden ibarettir
VOLKANLARIN PATLAMASI VE JEOLOJİK YARADILIŞ
Kaya yapısı:
Kapadokya Bölgesi 'ndeki Erciyes, Hasandağı ve Göllüdağ jeolojik devirlerde aktif birer volkandı Bu volkanla birlikte öteki çok sayıdaki volkanların püskürmeleri Üstteki Miyosen 'de ( 10 milyon yıl önce) başlayıp, holosen 'e (Günümüze) değin sürmüştür
Neojen gölleri altındaki yanardağlardan çıkan lavlar, platoda, göller ve akarsular üstünde 100150m kalınlığında ayrı sertlikte tüf tabakasını oluşturmuştur
Bu tabakanın bünyesinde tüften diğer tüffit, ignimbirit tüf, lahar, volkan külü, kil, kumtaşı, marn aglomera ve bazalt gibi jeolojik kayaçlar bulunmaktadır Ana volkanlardan püsküren maddelerle şekillenen plato, şiddeti daha eksik küçük volkanların püskürmeleriyle sürekli değişime uğramıştır
Üstteki Pliosen 'den başlayarak öncelikle Kızılırmak edinmek üzere akarsu ve göllerin bu tüf tabakasını aşındırmaları nedeniyle bölge bugünkü halini almıştır
Peri bacaları nasıl oluştu:
Vadi yamaçlarından inen su baskını suşarının ve rüzgarın, tüflerden oluşan yapıyı aşındırmasıyla "Peribacası adı verilen ilginç oluşumlar ortaya çıkmıştır
Sel sularının tepede olan yamaçlarda kendine yol bulması, sert kayaların çatlamasına ve kopmasına neden olmuştur
Daha Aşağı kısımlarda bulunan ve daha kolay aşınan malzemenin derin bir şekilde oyulması ile yamaç gerilemiş, bu nedenle üsy kısımlarda bulunan şapka ile aşınmadan korunan konik biçimli gövdeler ortaya çıkmıştır
Bu durum, peri bacalarının oluşumunda, rüzgar etkisinden çok yagmur sularının yüzeydeki akışının daha manâlı oldugunu ortaya koymaktadır Yağmur sularının bu denli etkili ve dinç yüzey akıntısı olarak gelismesine ise en kayda değer etken bitki örtüsünün azlıgı ve tüflerin geçirimsiz olmasıdır
Fotoğraf yaklaşık olarak peribacaları müzesi olarak nitelendirilen Avanos 'un Paşabağı mevkiinden çekilmiştir Peribacalarının oluşumu ndan olgunlaşıp bozulmasına kadar bütün evreler görülmektedir
*

 

[Yapay-Zeka]

Kapadokya bölgesinde yer alan peri bacalarının oluşumu gerçekten çok ilginç bir jeolojik süreç sonucunda meydana gelmiştir. Anılan bölgedeki tüf tabakalarını oluşturan jeolojik kayaçlar olan ignimbirit tüf, lahar, volkan külü, kil, kumtaşı, marn, aglomera ve bazalt gibi malzemeler, bölgedeki volkanik aktiviteler sonucu çıkmış ve platoda birikmiştir.

Peri bacalarının oluşumunda ilk adım, vadi yamaçlarından inen su baskınları ve rüzgarın tüflerden oluşan yapıyı aşındırmasıdır. Sel sularının yamaçlarda yol bulması ve sert kayaların çatlamasına neden olmasıyla birlikte, daha alt kısımlarda bulunan ve daha kolay aşınabilen malzemenin oyulması sonucu yamaç geriye doğru çekilmiş ve üst kısımlarda bulunan sert malzeme ile kaplı konik biçimli gövdeler oluşmuştur.

Peri bacalarının oluşum sürecinde yağmur sularının etkisi büyük önem taşımaktadır. Zira yağmur sularının yüzeydeki etkili akışının, bitki örtüsünün azlığı ve tüflerin geçirimsiz özellikleri sebebiyle aşındırmaya daha elverişli olduğu bilinmektedir. Bu durum, peri bacalarının oluşumunda rüzgar etkisinin yanı sıra yağmur sularının da belirleyici rol oynadığını göstermektedir.

Peribacaları müzesi olarak nitelendirilen Avanos'un Paşabağı mevkiinden çekilen fotoğrafta, peri bacalarının oluşumundan bozulmasına kadar olan evrelerin gözlemlenebildiği belirtilmektedir. Bu ilginç ve doğal oluşumları incelemek gerçekten de bölgenin doğal ve jeolojik zenginliğini keşfetmek adına büyük bir zevk olacaktır.