S
SoruCevap
Madde Bağımlılığı nedir?
Vücudun bir ya da birden çok işlevini olumsuz yönde etkileyen maddelerin kullanılması, bundan dolayı zarar görüldüğü hâlde bu maddelerin kullanımının bırakılamaması.
Ana hatlarıyla bir bağımlının yaşadıkları nelerdir?
[*]
Her durum ve koşulda maddeyi almak için engellenemeyen bir arzu ve istek duyar.
[*]
Madde kullanımına ara verdiğinde yoksunluk belirtileri yaşar.
[*]
Zamanla madde kullanımını ve dozunu arttırır.
[*]
Zamanının büyük bir dilimini madde arayarak geçirir.
Bağımlılık yapıcı maddeler nelerdir?
Çeşitli uyuşturucular
Uyarıcı ve hayal gördüren maddeler
Sigara
Alkollü içecekler
Reçete ile alınması gerektiği hâlde doktor kontrolü dışında kullanılan ilaçlar
Bazı yapıştırıcılar, tiner ve çakmak gazı gibi uçucu maddeler
Bir kişi ne zaman bağımlı sayılır?
Aşağıdaki durumlardan sadece üçü 12 aylık bir süreç içerisinde görülen kişi bağımlıdır:
Kullanılan madde miktarının, aynı etkiyi sağlamak amacıyla giderek arttırılması
Madde kesildiğinde ya da azaltıldığında fiziksel ve ruhsal yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması
Madde kullanımını denetlemek ya da bırakmak için gösterilen çabanın sürekli boşa çıkması
Gençler bağımlılık yapıcı maddeleri neden denerler?
Merak
Kendi sınırlarını aşma çabası
Asilik
Farklı olma dürtüsü
Arkadaşlarına uyma
Gruptan kopmak istememe
Sorunlarını çözebilmek veya unutmak
Daha iddialı olmak/görünmek isteği
Beyin ve Madde Bağımlılığı
Ergen beyni hâlâ gelişmektedir ve her alanı henüz işlevsel değildir. Bu sebeple bağımlılık yapıcı maddelerin gelişmekte olan beyne verdiği zararlar kısa süreli değil, kalıcı olabilir.
Beynin biyofizyolojik yapısını göz önünde bulundurduğunuzda sizce madde kullanımı nedeniyle oluşabilecek sorunlar nelerdir?
Hipotalamusta ortaya çıkan değişimler
Madde, beynin böbreklere suyu emmesi talimatını taşıyan hormonu üretmesini engeller. Vücut daha fazla miktarda suyu atık olarak kaybeder. Beyin için gerekli suyun azalması maddeyi kullananı susuz bırakır. Bu da ertesi gün baş ve vücut ağrıları duyulmasına sebep olur.
Temporal (şakak) lobda ortaya çıkan değişimler
Kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe bilgi aktarımı karışır. Dolayısıyla madde kullanımı sonrası geçici süre hafıza kaybı yaşanır. Bu durum, ertesi gün kişinin ne yaptığını ya da ne söylediğini hatırlamamasına neden olur.
Bağımlı olan kişilerde neler olur?
Kendine güveni azalır.
Kendini kontrolü zayıflar.
İnsani prensipleri ve değerleri yok olmaya başlar.
İdealleri ve geleceği ile ilgili ümitleri yıkılır.
Kullandığı maddeler vücudun savunma mekanizmasını yok edip bağışıklık sistemini zayıflatır.
AİDS, frengi, verem, hepatit B ve hepatit C, kanser, kangren gibi birçok ölümcül hastalığa kapılma riski artar.
Bağımlı olan kişiler neler yapabilir?
Maddeyi alabilmek için önce mevcut parasını bitirir.
Çevresindeki insanların değerli eşyalarını ve paralarını çalmaya başlar.
Daha fazla para temin edebilmek için hırsızlık, gasp, yankesicilik vb. suçlara karışır.
Suç işlerken yakalanır ve özgürlüğünü kaybeder.
Maddenin vücuduna verdiği zarardan dolayı sağlığını ve en sonunda da hayatını kaybeder.
Madde kullanımına başlamada yaygın gözlenen 5 risk faktörü nedir?
Bireysel Faktörler
Akran Faktörü
Aile Faktörü
Okul Faktörü
Çevresel Faktörler
Madde kullanımına başlamada yaygın olarak gözlenen beş farklı risk faktörü vardır:
1) Bireysel Faktörler
Ergenlik algısı ve adaptasyon süreci
Madde kullanımına yönelik algı
Yaşam becerileriyle ilgili sorunlar
Agresiflik, olumsuz ruh hali, çekingenlik veya dürtüsellik
2) Akran Faktörü
Anormal davranışlara yönelmede akran faktörü önemlidir.
Başlama, temin etme, devam ettirme…vb. hususlarında akran faktörü önemli işlev görür.
Arkadaş grubunda madde kullanımına olumlu bakış bu türden davranışlara yönelimi kolaylaştırır.
3) Aile Faktörü
Çeşitli travmaların varlığı
Aile kontrolünün yetersizliği
Ailede madde kullanımının varlığı
Çocuğa uygun sınırlar oluşturmamak
Çocuğa yönelik ihmal ve istismar
4) Okul Faktörü
Okul bağı ve okula bakış açısı zayıf, olumsuz sınıf içi davranışlar
Okuldan kaçma davranışının artması
Okul yönetiminin kullananlardan oluşan ağları engelleyememesi
Disiplin sorunlarına yönelik tedbir alınmaması
5) Çevresel Faktörler
Toplumsal olarak maddeler, bağımlılık ve bağımlıya bakış
Yasalar ve uygulanabilirlik
Ulaşılabilirliğin kolay olduğunun algılanması
Yerel yönetimler ve yatırım eksiklikleri
Yoksulluk ve işsizlik
Bağımlılık yapıcı maddeler nelerdir?
Tütün
Alkol
Uyuşturanlar
[*]
Afyon
[*]
Morfin
[*]
Eroin
[*]
Metadon
[*]
Kodein
Uyaranlar
[*]
Kokain
[*]
Crack
[*]
Amfetamin
[*]
Ecstasy
[*]
Metamfetamin
[*]
Captagon
Hayal gördürenler
[*]
Esrar
[*]
LSD
[*]
GHB
[*]
Sihirli mantarlar
[*]
Herbal spices
Gencin madde kullanım davranışı nasıl anlaşılabilir?
Hislerinizi ve önsezilerinizi dikkate alın.
İnsanların kafasını karıştıran üç hususu dikkatle değerlendirin:
Güven duyma ve güven duyulma
Özel hayat
Otonomi (özgür olma, kendi kendini yönetme)
Gençle ve sosyal çevresiyle doğru bir iletişim kurun.
Madde kullanımı konusunda gencin yanlış yola girmesini engellemeyi temel amaç edinin.
Fiziksel değişimleri öğrenip gözlemleyin.
Kişisel görünüm
Sağlıkla ilgili gözlenebilecek durumlar
Kişisel alışkanlıklar ya da eylemler
Davranışsal durumla ilgili gözlenebilecek değişimler
Okulla ilgili gözlenebilecek durumlar
Ev yaşamı ve sosyal çevresi ile ilgili durumlar
Kişisel görünüm
Dağınık bir görünüm ve yetersiz kişisel bakım
Temizliğe özen göstermeme ve dikkat etmeme
Kırmızı ya da kızarmış yanaklar, gözler ve yüz
Parmaklarda ya da dudaklarda is ya da yanıklar (eklemlerden aşağıya yanma)
Kol ya da bacaklarında çeşitli izlerin varlığı (ya da bu izleri gizlemek için sıcak havada bile uzun kollu kıyafetlerle dolaşma)
Kişisel alışkanlıklar ya da eylemler
Dişleri sıkma
Giysilerde ya da nefesinde sigara kokusu ya da alışılmamış kokuların varlığı
Kötü kokuyu ortadan kaldırabilecek mahiyette nane şekeri ya da sakız gibi ürünlerin yoğun kullanımı
Ailenin kontrolü dışında sıklıkla eve geç gelme ve evden erken çıkma
Nakit parayı hızlı bir şekilde tüketme davranışı
Davranışsal durumla ilgili gözlenebilecek değişimler
Aile bireyleri ve arkadaşlar arası ilişkilerde olumsuz süreçli değişimler
Duygusal durumunda değişiklikler ve duygusal istikrarsızlıklar
Anlamsız gülme ya da ağlama davranışları
Gürültülü, kötü davranışlar
Koordinasyon bozuklukları gibi dengede kalamama, tökezleme davranışları
Genellikle içine kapanık, sessiz, çekingen, yorgun gözükme ve uyuşuk yapıya olma
Okulla ilgili gözlenebilecek durumlar
Okuldan nedensiz olarak sıklıkla kaçma davranışı
Ders dışı etkinliklere, sosyal ve kültürel aktivitelere karşı ilgisiz kalma
Okul ile ilgili sorumluluklarını yerine getirememe
Ders notlarında beklenmeyen ani düşüş
Ev yaşamı ve sosyal çevresi ile ilgili durumlar
Evde bulunan ecza dolabındaki ya da aile bireylerinin kullandığı ilaçların hızlı bir şekilde azalması
Evde bulunan aile büyüklerine ait olan sigara paketinin hızlı bir şekilde tükenmesi
Evde vitrinde süs olarak duran alkol şişelerinin kapaklarının açılmış olması ya da kullanılması
Evde bulunan değerli eşyaların kaybolması
Bağımlılık yapıcı maddelerle ilgili doğru zannedilen yanlışlar
Bir kere kullanmaktan bir şey çıkmaz.
Ara sıra kullanmakla bir şey olmaz.
Sadece zayıf insanlar bağımlı olur.
Madde, sadece kullanan kişiye zarar verir.
Ottur, zararı yoktur. Bu nedenle bağımlılık da yapmaz.
Tüm bağımlılar hapsedilmelidir.
Madde kullanımında ilk teklifi kim yapar?
Bir Dost…
Madde kullanımı ilk defa nerede teklif edilir?
Çoğunlukla yetişkin kontrolünden uzak eğlenmek için gidilen ortamlarda veya insanların kendilerini güvende hissettikleri, kişinin kendisinin veya arkadaşlarının evi gibi ortamlarda teklif edilir.
Madde kullanımını reddeden genci bekleyen klişeler
Yağcılık
Yalnız Bırakma
Yalvarma, Acındırma
Tehdit
Aşağılama
Nelere dikkat etmeliyim?
Yaşam becerileri edinilmeli
[*]
Kendini tanıma
[*]
Öfke kontrolü
[*]
Stresle baş etme becerileri
[*]
İletişim
[*]
"Hayır!" diyebilme becerisi
[*]
Problem çözme becerisi
Ne Zaman ve Nasıl "Hayır" Demeli?
Örnek hayır deme cümleleri…
Hayır, teşekkür ederim.
Hayır, bana göre değil.
Hayır, dostum, sağ ol. Ben böyle iyiyim.
Eğer anne babam bu durumda görse gerçekten çok üzülürdü.
İnsanda yaptığı etkiyi sevmem.
Hayır, sağlıklı kalmak için çabalıyorum.
Ben bir sporcuyum, böyle şeyler yapamam.
Hayır, teşekkürler, ben eve gitmeliyim.
Hayır, ben okula gidiyorum. Bunu riske atmak istemem.
Ben işin kolayına kaçamam.
Arkadaşın Kullanıyorsa…
Suçlamaktan ve yargılamaktan kaçının.
Ahlak dersi vermeye kalkışmayın.
İletişim kurmaktan vazgeçmeyin, pes etmeyin.
Yanında olduğunuzu ve destek alma noktasında yardımcı olabileceğinizi hissettirin.
Tehdit etmeyin.
Arkadaşınızın her söylediğine güvenmeyin.
Madde kullanımı sonucunda yaşadığı problemlerde sorumluluğun kendisinde olduğunu hatırlatın.
Kendinizi suçlamayın.
Güvendiğiniz kişilerden bilgi desteği alın.
Kurduğunuz iletişimde, madde bağımlılığı konusunda yeterli bilgiye sahip olduğunuzu hissettirin.
Onun tıbbi anlamda bir hasta olduğunu unutmayın.
Ona karşı öfke vb. duygularınızı kontrol altında tutun.
Olaylara duygusal değil, gerçekçi yaklaşın.
Arkadaşınıza ve çevrenize madde bağımlılığının tıbbi bir hastalık olduğunu anlatın.
Bir uzmandan destek alınması gerektiğini vurgulayın.
Sakin ve sabırlı olmaya çalışın.
Ona zaman tanıyın.
Madde kullanmak amacıyla bulundurmanın bir suç olduğunu unutmayın.
Kendinizi korumayı unutmayın.
Arkadaşınızla çok fazla birlikte yalnız kalmayın.
Arkadaşınızı güvenebileceği bir uzmanla görüşmeye teşvik edin.
Vücudun bir ya da birden çok işlevini olumsuz yönde etkileyen maddelerin kullanılması, bundan dolayı zarar görüldüğü hâlde bu maddelerin kullanımının bırakılamaması.
Ana hatlarıyla bir bağımlının yaşadıkları nelerdir?
[*]
Her durum ve koşulda maddeyi almak için engellenemeyen bir arzu ve istek duyar.
[*]
Madde kullanımına ara verdiğinde yoksunluk belirtileri yaşar.
[*]
Zamanla madde kullanımını ve dozunu arttırır.
[*]
Zamanının büyük bir dilimini madde arayarak geçirir.
Bağımlılık yapıcı maddeler nelerdir?
Çeşitli uyuşturucular
Uyarıcı ve hayal gördüren maddeler
Sigara
Alkollü içecekler
Reçete ile alınması gerektiği hâlde doktor kontrolü dışında kullanılan ilaçlar
Bazı yapıştırıcılar, tiner ve çakmak gazı gibi uçucu maddeler
Bir kişi ne zaman bağımlı sayılır?
Aşağıdaki durumlardan sadece üçü 12 aylık bir süreç içerisinde görülen kişi bağımlıdır:
Kullanılan madde miktarının, aynı etkiyi sağlamak amacıyla giderek arttırılması
Madde kesildiğinde ya da azaltıldığında fiziksel ve ruhsal yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması
Madde kullanımını denetlemek ya da bırakmak için gösterilen çabanın sürekli boşa çıkması
Gençler bağımlılık yapıcı maddeleri neden denerler?
Merak
Kendi sınırlarını aşma çabası
Asilik
Farklı olma dürtüsü
Arkadaşlarına uyma
Gruptan kopmak istememe
Sorunlarını çözebilmek veya unutmak
Daha iddialı olmak/görünmek isteği
Beyin ve Madde Bağımlılığı
Ergen beyni hâlâ gelişmektedir ve her alanı henüz işlevsel değildir. Bu sebeple bağımlılık yapıcı maddelerin gelişmekte olan beyne verdiği zararlar kısa süreli değil, kalıcı olabilir.
Beynin biyofizyolojik yapısını göz önünde bulundurduğunuzda sizce madde kullanımı nedeniyle oluşabilecek sorunlar nelerdir?
Hipotalamusta ortaya çıkan değişimler
Madde, beynin böbreklere suyu emmesi talimatını taşıyan hormonu üretmesini engeller. Vücut daha fazla miktarda suyu atık olarak kaybeder. Beyin için gerekli suyun azalması maddeyi kullananı susuz bırakır. Bu da ertesi gün baş ve vücut ağrıları duyulmasına sebep olur.
Temporal (şakak) lobda ortaya çıkan değişimler
Kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe bilgi aktarımı karışır. Dolayısıyla madde kullanımı sonrası geçici süre hafıza kaybı yaşanır. Bu durum, ertesi gün kişinin ne yaptığını ya da ne söylediğini hatırlamamasına neden olur.
Bağımlı olan kişilerde neler olur?
Kendine güveni azalır.
Kendini kontrolü zayıflar.
İnsani prensipleri ve değerleri yok olmaya başlar.
İdealleri ve geleceği ile ilgili ümitleri yıkılır.
Kullandığı maddeler vücudun savunma mekanizmasını yok edip bağışıklık sistemini zayıflatır.
AİDS, frengi, verem, hepatit B ve hepatit C, kanser, kangren gibi birçok ölümcül hastalığa kapılma riski artar.
Bağımlı olan kişiler neler yapabilir?
Maddeyi alabilmek için önce mevcut parasını bitirir.
Çevresindeki insanların değerli eşyalarını ve paralarını çalmaya başlar.
Daha fazla para temin edebilmek için hırsızlık, gasp, yankesicilik vb. suçlara karışır.
Suç işlerken yakalanır ve özgürlüğünü kaybeder.
Maddenin vücuduna verdiği zarardan dolayı sağlığını ve en sonunda da hayatını kaybeder.
Madde kullanımına başlamada yaygın gözlenen 5 risk faktörü nedir?
Bireysel Faktörler
Akran Faktörü
Aile Faktörü
Okul Faktörü
Çevresel Faktörler
Madde kullanımına başlamada yaygın olarak gözlenen beş farklı risk faktörü vardır:
1) Bireysel Faktörler
Ergenlik algısı ve adaptasyon süreci
Madde kullanımına yönelik algı
Yaşam becerileriyle ilgili sorunlar
Agresiflik, olumsuz ruh hali, çekingenlik veya dürtüsellik
2) Akran Faktörü
Anormal davranışlara yönelmede akran faktörü önemlidir.
Başlama, temin etme, devam ettirme…vb. hususlarında akran faktörü önemli işlev görür.
Arkadaş grubunda madde kullanımına olumlu bakış bu türden davranışlara yönelimi kolaylaştırır.
3) Aile Faktörü
Çeşitli travmaların varlığı
Aile kontrolünün yetersizliği
Ailede madde kullanımının varlığı
Çocuğa uygun sınırlar oluşturmamak
Çocuğa yönelik ihmal ve istismar
4) Okul Faktörü
Okul bağı ve okula bakış açısı zayıf, olumsuz sınıf içi davranışlar
Okuldan kaçma davranışının artması
Okul yönetiminin kullananlardan oluşan ağları engelleyememesi
Disiplin sorunlarına yönelik tedbir alınmaması
5) Çevresel Faktörler
Toplumsal olarak maddeler, bağımlılık ve bağımlıya bakış
Yasalar ve uygulanabilirlik
Ulaşılabilirliğin kolay olduğunun algılanması
Yerel yönetimler ve yatırım eksiklikleri
Yoksulluk ve işsizlik
Bağımlılık yapıcı maddeler nelerdir?
Tütün
Alkol
Uyuşturanlar
[*]
Afyon
[*]
Morfin
[*]
Eroin
[*]
Metadon
[*]
Kodein
Uyaranlar
[*]
Kokain
[*]
Crack
[*]
Amfetamin
[*]
Ecstasy
[*]
Metamfetamin
[*]
Captagon
Hayal gördürenler
[*]
Esrar
[*]
LSD
[*]
GHB
[*]
Sihirli mantarlar
[*]
Herbal spices
Gencin madde kullanım davranışı nasıl anlaşılabilir?
Hislerinizi ve önsezilerinizi dikkate alın.
İnsanların kafasını karıştıran üç hususu dikkatle değerlendirin:
Güven duyma ve güven duyulma
Özel hayat
Otonomi (özgür olma, kendi kendini yönetme)
Gençle ve sosyal çevresiyle doğru bir iletişim kurun.
Madde kullanımı konusunda gencin yanlış yola girmesini engellemeyi temel amaç edinin.
Fiziksel değişimleri öğrenip gözlemleyin.
Kişisel görünüm
Sağlıkla ilgili gözlenebilecek durumlar
Kişisel alışkanlıklar ya da eylemler
Davranışsal durumla ilgili gözlenebilecek değişimler
Okulla ilgili gözlenebilecek durumlar
Ev yaşamı ve sosyal çevresi ile ilgili durumlar
Kişisel görünüm
Dağınık bir görünüm ve yetersiz kişisel bakım
Temizliğe özen göstermeme ve dikkat etmeme
Kırmızı ya da kızarmış yanaklar, gözler ve yüz
Parmaklarda ya da dudaklarda is ya da yanıklar (eklemlerden aşağıya yanma)
Kol ya da bacaklarında çeşitli izlerin varlığı (ya da bu izleri gizlemek için sıcak havada bile uzun kollu kıyafetlerle dolaşma)
Kişisel alışkanlıklar ya da eylemler
Dişleri sıkma
Giysilerde ya da nefesinde sigara kokusu ya da alışılmamış kokuların varlığı
Kötü kokuyu ortadan kaldırabilecek mahiyette nane şekeri ya da sakız gibi ürünlerin yoğun kullanımı
Ailenin kontrolü dışında sıklıkla eve geç gelme ve evden erken çıkma
Nakit parayı hızlı bir şekilde tüketme davranışı
Davranışsal durumla ilgili gözlenebilecek değişimler
Aile bireyleri ve arkadaşlar arası ilişkilerde olumsuz süreçli değişimler
Duygusal durumunda değişiklikler ve duygusal istikrarsızlıklar
Anlamsız gülme ya da ağlama davranışları
Gürültülü, kötü davranışlar
Koordinasyon bozuklukları gibi dengede kalamama, tökezleme davranışları
Genellikle içine kapanık, sessiz, çekingen, yorgun gözükme ve uyuşuk yapıya olma
Okulla ilgili gözlenebilecek durumlar
Okuldan nedensiz olarak sıklıkla kaçma davranışı
Ders dışı etkinliklere, sosyal ve kültürel aktivitelere karşı ilgisiz kalma
Okul ile ilgili sorumluluklarını yerine getirememe
Ders notlarında beklenmeyen ani düşüş
Ev yaşamı ve sosyal çevresi ile ilgili durumlar
Evde bulunan ecza dolabındaki ya da aile bireylerinin kullandığı ilaçların hızlı bir şekilde azalması
Evde bulunan aile büyüklerine ait olan sigara paketinin hızlı bir şekilde tükenmesi
Evde vitrinde süs olarak duran alkol şişelerinin kapaklarının açılmış olması ya da kullanılması
Evde bulunan değerli eşyaların kaybolması
Bağımlılık yapıcı maddelerle ilgili doğru zannedilen yanlışlar
Bir kere kullanmaktan bir şey çıkmaz.
Ara sıra kullanmakla bir şey olmaz.
Sadece zayıf insanlar bağımlı olur.
Madde, sadece kullanan kişiye zarar verir.
Ottur, zararı yoktur. Bu nedenle bağımlılık da yapmaz.
Tüm bağımlılar hapsedilmelidir.
Madde kullanımında ilk teklifi kim yapar?
Bir Dost…
Madde kullanımı ilk defa nerede teklif edilir?
Çoğunlukla yetişkin kontrolünden uzak eğlenmek için gidilen ortamlarda veya insanların kendilerini güvende hissettikleri, kişinin kendisinin veya arkadaşlarının evi gibi ortamlarda teklif edilir.
Madde kullanımını reddeden genci bekleyen klişeler
Yağcılık
Yalnız Bırakma
Yalvarma, Acındırma
Tehdit
Aşağılama
Nelere dikkat etmeliyim?
Yaşam becerileri edinilmeli
[*]
Kendini tanıma
[*]
Öfke kontrolü
[*]
Stresle baş etme becerileri
[*]
İletişim
[*]
"Hayır!" diyebilme becerisi
[*]
Problem çözme becerisi
Ne Zaman ve Nasıl "Hayır" Demeli?
Örnek hayır deme cümleleri…
Hayır, teşekkür ederim.
Hayır, bana göre değil.
Hayır, dostum, sağ ol. Ben böyle iyiyim.
Eğer anne babam bu durumda görse gerçekten çok üzülürdü.
İnsanda yaptığı etkiyi sevmem.
Hayır, sağlıklı kalmak için çabalıyorum.
Ben bir sporcuyum, böyle şeyler yapamam.
Hayır, teşekkürler, ben eve gitmeliyim.
Hayır, ben okula gidiyorum. Bunu riske atmak istemem.
Ben işin kolayına kaçamam.
Arkadaşın Kullanıyorsa…
Suçlamaktan ve yargılamaktan kaçının.
Ahlak dersi vermeye kalkışmayın.
İletişim kurmaktan vazgeçmeyin, pes etmeyin.
Yanında olduğunuzu ve destek alma noktasında yardımcı olabileceğinizi hissettirin.
Tehdit etmeyin.
Arkadaşınızın her söylediğine güvenmeyin.
Madde kullanımı sonucunda yaşadığı problemlerde sorumluluğun kendisinde olduğunu hatırlatın.
Kendinizi suçlamayın.
Güvendiğiniz kişilerden bilgi desteği alın.
Kurduğunuz iletişimde, madde bağımlılığı konusunda yeterli bilgiye sahip olduğunuzu hissettirin.
Onun tıbbi anlamda bir hasta olduğunu unutmayın.
Ona karşı öfke vb. duygularınızı kontrol altında tutun.
Olaylara duygusal değil, gerçekçi yaklaşın.
Arkadaşınıza ve çevrenize madde bağımlılığının tıbbi bir hastalık olduğunu anlatın.
Bir uzmandan destek alınması gerektiğini vurgulayın.
Sakin ve sabırlı olmaya çalışın.
Ona zaman tanıyın.
Madde kullanmak amacıyla bulundurmanın bir suç olduğunu unutmayın.
Kendinizi korumayı unutmayın.
Arkadaşınızla çok fazla birlikte yalnız kalmayın.
Arkadaşınızı güvenebileceği bir uzmanla görüşmeye teşvik edin.
