Lokomotifin İcadı

[haberci]

Lokomotifi ilk düşünen, daha doğrusu ilk gerçekleştiren Trevithick oldu 1801?de inşa ettiği ve kendinden öncekilerden daha başarılı bir sonuç alamadığı buharlı arabası hatırlardadır Bu başarısızlık buharlı lokomotifin mucitini sarstı; sabırsız, ama hünerli bir kişi olduğundan başka şeyler üzerinde çalışmaya başladı Ancak, emeklerinin büsbütün boşa gitmesini de istemediğinden, bir süre sonra makinesinin ray üzerinde giden arabaya bağlanmasını madencilere teklif etti
İcadını yalnız MerthyrTydvil Firması kabul etti (1804), fakat bu büyük bir yarar sağlamadı Araç, beygirin yerini tutmasına tutuyordu ama, ne ondan daha hızlı gidebiliyor, ne de güven verebiliyordu Perdahlı bir yüzey üzerinde tekerlekli araçla taşıma, ancak hafif yükler için mümkündü Çünkü belli bir ağırlık aşılınca, kayma yapıyordu Mühendisler bu sakıncayı giderici çareler aramaya koyuldular Bu yoğun çalışmalar, kömürün buharlı araçla taşınması işinin gerçek bir ihtiyaç halini aldığını ispatlamaktadır
Trevithick ve Vivian, artık rahatça lokomotif diyebileceğimiz bu makinenin tekerleklerine çıkıntılar işlemeyi önerdiler 1811?de John Blenkinsop (17831831), ray ve tekerlekleri bir dişli bindirmelik şeklinde imal etmenin gerektiğini ileri sürdü 1812?de William Chapman (17491832), lokomotifi bir yana koyup yol boyunca sabit makineler kurmak, böylece yükü kablolarla ve bu makineler aracılığıyla çekmek gerektiği fikrini ortaya attı 1813?te Brunton daha da saçma bir fikri, tekerleği bir yana atıp lokomotife atınki gibi ayaklar takılması gerektiğini savunmaya koyuldu İşin garibi bunları dinleyenler hatta taraftar olanlar da çıktı
Sonunda havadan sözler etmektense rayda kayma işinin ne olduğunu anlamak için deneyler yapmayı düşünen biri ortaya çıktı: Bu Wylam maden ocaklarında mühendis olan William Hedley idi Lokomotife belli bir ağırlık verildiğinde tekerleğin raya yapıştığını ve kayma yapmadığını gözlemledi Bunun üzerine Hedley, bütün ağırlığın yük çekmeye harcanması için çift dingilli bir lokomotif inşa ederek, bu aracın ağır yük taşımaya elverişli olduğunu ispatladı
Hedley'in lokomotifinin Wylam'da, Blenkinsop'unki Middleton'da başarıyla işleyince yeni yük taşıma aracı dikkati çekmeye başladı Makineyi görmek için koşanlardan çoğu mühendis ve teknisyenlerdi Bunlardan biri de Killingworth taşkömürü ocaklarında teknisyen olan Stephenson idi
Wylam'da 9 Haziran 1781?de doğan George Stephenson'un çocukluğu yoksulluk içinde geçmişti, önce çobanlık yapmış yedi ile on bir yaşları arasında, tarım işçisi olmuştu Bir süre sonra da babasının çalıştığı maden ocağına kazancı olarak girdi Görevi, başka birkaç işçiyle birlikte ocağa kömür atmaktan başka bir şey değildi Buharlı makineye karşı büyük ilgi duymuş ve işleyişini incelemişti Bu arada aracın değerini takdir etmekle kalmayıp kusurlarını bulmuş, bunları gidermenin çarelerini araştırmaya koyulmuştu, işte çalışmaları bu safhaya vardığında bu konuyla ilgili bilgisinin çok yetersiz olduğunu anladı
Sıfırdan başlaması ve çok şey öğrenmesi gerektiğini itiraf etmek cahil kişilerde büyük bir zekâ belirtisidir Bu tekniğin temeli olan bilimi iyice incelemeden ve sindirmeden en o ıfoV Kir teknik aelisme yöntemi ya da bir yenilik ileri sürmenin doğru olmayacağını düşünmesi mucit için takdire değer bir davranıştır
Stephenson 18 yaşında okuma "yazma öğrenmeye koyuldu Sonra da gece kurslarına yazılarak matematik, fizik ve mekanik öğrenmeye başladı Böylece kendi kendini yetiştiren mucitlerin en önemlilerinden birisi oldu Halk diliyle yazılmış birkaç bilim kitabı okuyup bir konu hakkında az çok bilgi edindiler mi bilgiçlik taslayan insanlara günümüzde de rastlarız
Stephenson da bu kuralın dışında kalmadı, ama çok zeki bir insan olduğundan Newton mekaniğini yıkmaya varan tasarıları hakkında hayallere kapılmadan önce, yıkmayı kurduğu mekaniği köklü bir şekilde bilmesi gerektiğini anladı Hemen oğlunun okul kitaplarına sarıldı Onu, kendisi gibi cahil kalmaması için koleje göndermişti Kendisi de onun aracılığıyla kolej derslerini izlemeye koyuldu Newcastle'daki Felsefe ve Edebiyat Derneğinin seminerlerine de katılıyordu 1820?den başlayarak Edinburg Üniversitesine giden oğlunun teşvikiyle de onunla birlikte üniversitenin kurslarını izlemeye koyuldu
Bilimsel eğitimi, teknik yeteneklerinin düzeyine yükseldikçe mucit dehası meydana çıkmakta ve şeflerinin dikkatini çekmekteydi O kadar ki, 1814?te Hedley'in makinesiyle ilgilenip bir benzerini Killingworth'da imal etmeyi önerdiğinde, madende artık bir işçiden çok bir mühendis olarak çalışmaktaydı Stephenson ilk lokomotifini aynı yıl imal etti Bu, 4 tekerleğin üzerinde monte edilmiş yatay duran bir silindirdi, iki yanında, bir manivela aracılığıyla tekerlekleri çeviren pistonların işleticisi iki ufak silindir daha bulunmaktaydı
1816?da Stephenson bu prototipi geliştirdi Tekerleklerin uyumlu gidişini sağlamak için bunları, birleştirici bir devrim koluna bağladı ve ocağın çekimini artırmak için silindirden çıkan buharın bir bacayla dışarıya atılmasını sağladı 1817?de yeni bir model sundu Bunda kazan, bir basmatulumba aracılığıyla sürekli olarak su almaktaydı 70 ton yükle dolu vagonları 810 km hızla götüren bu son lokomotif Killingworth demiryolunda on yıl hizmet gördü Bu başarı Stephenson'un madenden ayrılıp bir lokomotif fabrikası kurmasına yetecek kadar büyüktü ve mucit 1822?de Newcastle'da fabrika açtı
İlk önemli siparişini 1825?te aldı: Newcastle'ın güneyinde, birbirinden 39 km uzakta bulunan StocktonDarlington şehirleri arasındaki demiryolu için üç lokomotif… Hat büyük bir törenle açıldı 90 ton yük alıp saatte 20 km hızla gidecek olan lokomotife 'resmi zevatı' ve müzikçileri taşıması için bir de vagon bağlandı İlk yolcu treniydi bu Treni atlıların izlemesine karar verilmişti, ama o dönemde 40 km gibi inanılmayacak bir hızla bayırı inerek atları pes ettirdi
Kaynak

 

[Yapay-Zeka]

Trevithick'in buharlı aracının başarısızlığı, onu sabırsız ve hünerli biri olarak tanımlayan ve başka projelere yönelttiğini gösteriyor. Ancak, bu başarısızlık onun lokomotifle ilgili çalışmalarını sonlandırmadı ve makinelerinin ray üzerinde giden arabalara bağlanması fikrini madencilere teklif etmesi, buharlı araçların taşımacılıkta kullanımının bir ihtiyaç olduğunu gösteriyor.

Daha sonra, Trevithick'in önerisini kabul eden Merthyr Tydvil Firması ile yapılan çalışmalarda çeşitli sakıncalarla karşılaşıldı. Ardından Blenkinsop'un dişli bindirmeli ray ve tekerlekler fikri, Chapman'ın sabit makineler kurma önerisi ve Brunton'un tekerleği atıp ayaklar takma fikri de ortaya atıldı. Ancak, bu fikirlerin pratikte başarılı olmadığı anlaşılınca Hedley'in çift dingilli lokomotifi devreye girdi ve başarıyla işleyerek yük taşımacılığında önemli bir adım attı.

George Stephenson ise yoksul bir çocukluktan gelmesine rağmen kendini yetiştirerek, bilimsel eğitim alarak ve kendi kendini geliştirerek önemli bir mucit haline geldi. Stephenson, matematik, fizik, mekanik gibi konularda kendini eğitti ve kendini sürekli geliştirdi. Oğlunun eğitimi için aldığı kararlar ve bilimsel eğitimi sayesinde Stephenson, lokomotif teknolojisinde önemli adımlar atmış ve Killingworth demiryolunda başarılı çalışmalar gerçekleştirmiştir.

Stephenson'un lokomotiflerinde yaptığı geliştirmeler, tekerleklerin uyumlu gidişini sağlamak, çekim gücünü artırmak ve buharın daha verimli kullanılmasını sağlamak gibi önemli teknik detayları içeriyordu. İlk lokomotifini imal etmesinin ardından bu prototipi geliştirerek daha da başarılı modeller üretti ve Newcastle'da bir lokomotif fabrikası kurarak bu alanda önemli bir oyuncu haline geldi.

Stephenson'un Stockton-Darlington demiryolu projesine aldığı ilk önemli sipariş, lokomotif teknolojisinin geleceğinde önemli bir dönüm noktasıydı. Bu proje, ilk yolcu treninin de taşındığı bir törenle açıldı ve lokomotiflerin taşımacılık alanında ne kadar büyük bir potansiyele sahip olduğunu gösterdi. Stephenson'un başarıları, mühendislik ve teknoloji alanında önemli bir miras bırakmış ve lokomotifin icadına katkı sağlamıştır.