S
SoruCevap
Gut hastalığını büyük ihtimalle duymuşsunuzdur Tıbbın babası olarak bilinen Hipokrat döneminden beri bilinen bir hastalıktır 8 Henry ya da Benjamin Franklin gibi önemli tarihi kişiliklerin bu hastalıktan muzdarip olduğu bir yerlerde kulağınıza çalınmış olabilir Öte yandan gut hastalığı sıkça telaffuz edilmesine rağmen, tam olarak nasıl bir hastalık olduğunu çoğu kişi tarafından yeterince bilinmez
Akut gut artriti olarak da bilinen gut, kanda ürik asidin birikip eklemlerde kristalleşmesi, ağrı ve şişliğe neden olmasıdır Alkol, beslenme, genetik nedenler ve bazı rahatsızlıklar gut hastalığına yakalanma riskini arttırır
Gut hastalığı genellikle fazla bir uyarı vermeden, ani gelişir Çoğunlukla ilk olarak ayak başparmağı eklemini, ayak ve el bileklerini etkiler Ürik asit kristalleri vücudun soğuk bölgelerine yerleşme ve buralarda toplanma eğilimindedir Ayaklar ve ayak başparmakları da vücut ısısının en düşük olduğu yerler olduğundan, gut hastalığından genellikle en önce bu bölgeler etkilenir Hastalıktan diğer eklemler de etkilenebilir Hastalığın etkilediği eklemler şişer, katılaşır ve ağrı bazen o kadar şiddetlenir ki, üzerinize örttüğünüz yorganın ağırlığı bile canınızı yakabilir
Gut belirtileri daha çok aniden ve geceleri ortaya çıkar Hastalıktan etkilenen eklemler şişer, katılaşır, eklem hareketi kısıtlanır ve eklem çevresindeki deri kızarır hatta morumsu bir renk alabilir Bu belirtilere şiddetli olabilen ağrı eşlik eder
Bazı gut hastaları gut atağından önce etkilenen eklemde yanma, kaşınma ve uyuşma gibi uyarı niteliğindeki belirtilerin, atağın kendisinden 12 saat önce baş gösterdiğini belirtirler Eklem hafif tutulmuş ve biraz da ağrılıdır Bu uyarı işaretlerinden sonra gut atağı, bilinen belirtileriyle kendini gösterir Eğer sık tekrarlayan gut atakları varsa vücudun atak öncesi verdiği sinyalleri hasta zamanla tanımaya başlayacaktır
Atakların herhangi bir uyarı vermediği, geceleri şiddetli ağrıyla uyanan hastalar da vardır
Gut hastalığının neden olduğu belirtiler bir ya da iki hafta içerisinde kendiliğinden yatışabilir Atak geçtikten sonra problemli eklemlerde ağrı olmaz Ancak hasta tedavi olmazsa yukarıda saydığımız belirtilerin, ağrıların kötüleşerek tekrar edeceği başka bir atak yaşanacaktır Üstelik tedavi olunmadığı sürece bu ataklar sıklaşır ve her seferinde daha çok eklemi etkileyerek daha uzun sürer
Belirtilerin şiddetine göre gut hastalığının dört aşaması vardır:
*1 aşama – asemptomatik hiperürisemi: Bu aşamada kanda ürik asit seviyesi artmaya başlar ama başka herhangi bir belirti ortada yoktur
*2 aşama – akut gut artriti: Fiziksel belirtilerin ortaya çıkmaya başladığı ve illk atağın görüldüğü aşamadır
*3 aşama – interkritik gut: Bu aşama ataklar arasındaki, belirtisiz dönemi tarif eder
*4 aşama – kronik gut: Ataklar bu dönemde sıklaşır ve hastalığın en ciddi aşamasıdır Ürik asit kristalleri deri altında toplanmaya başlar
4Gut Hastalığı Nedenleri ve Risk Faktörleri
Gut hastalığına temel olarak kandaki fazla ürik asit seviyeleri neden olur Vücudunuz gereğinden fazla ürik asit üretiyor ya da böbrekleriniz ürik asidi yeterince eleyemiyor olabilir Ürik asit fazlası çoğunlukla bir eklemde kristalleşerek eklem romatizmasına yol açar Aşağıda vücutta ürik asit oranının artmasına eşlik edebilecek bazı risk faktörlerini bulabilirsiniz Bu faktörlerin bir araya gelmesiyle gut hastalığı ortaya çıkabilir
Alkol
Başta bira olmak üzere, alkollü içki tüketimi, gut hastalığı rikini arttırır Özellikle biranın altının çizilmesi, biranın ürik asit oluşumunda rol oynayan pürin maddesi bakımından zengin olmasıdır Ayrıca alkol, gut hastalığında atakların da sıklaşmasına neden olabilir
Cinsiyet
Gut hastalığı kadınlara oranla erkeklerde daha yaygın olarak görülür Bunun nedeni de erkeklerde ürik asit seviyelerinin daha yüksek olmasıdır Bu durum kadınlarda menopoz döneminde değişir İİşte bu nedenle erkekler daha çok 3050 yaş aralığında gut hastalığına yakalanırken, kadınlarda daha çok 50 yaş sonrasında gut hastalığı görülür
Genetik
Gut hastası anne babaların çocuklarında aynı rahatsızlığa rastlanma ihtimali yaklaşık olarak % 20 olarak belirlenmiştir Genlerin gut hastalığı üzerinde etkisi olduğu düşünülmektedir
Hormonal Değişimler
Erkeklerde ergenlik döneminde, kadınlarda ise menopoz döneminde vücutta ürik asit seviyelerinde artış olur Buna göre erkeklerde daha çok 3050 yaş aralığında gut hastalığına rastlanırken, kadınlarda 5070 yaş aralığında hastalığa rastlanır Menopoz öncesi dönemde kadınlarda gut hastalığına çok çok nadir rastlanabilir
Pürinden Zengin Besinler
Pürinler, hem hücrelerimizde hem de tüm yiyeceklerde bulunan ve parçalandıklarında ürik asit oluşturan maddelerdir Normalde kandaki ürik asit, antioksidan görevi görerek kan damarlarını korur Ancak ürik asit seviyesi çok yükseldiğinde vücudun çeşitli bölgelerinde ürik asit birikmeye başlar ve gut hastalığı oluşur
Pürinlerin parçalanması ürik asit oluşumuna yol açtığından, gut benzeri hastalıklarda pürin bakımından zengin gıdalar önerilmez
Protein ağırlıklı yiyecekler, kırmızı et, sakatat (ciğer, böbrek, uykuluk vb) ve somon benzeri yağlı balıklar ile midye benzeri çeşitli deniz ürünleri pürinler bakımından zengin gıdalardır Mantar, ıspanak, karnıbahar ve kuşkonmaz gibi yine pürinden zengin sebzeler de vardır ancak yapılan son çalışmalar yüksek oranda pürin içerse de sebzelerin pürin atakları bakımından risk oluşturmadığını göstermiştir
Bazı İlaçlar
Bazı idrar söktürücüler, düzenli kullanılan aspirin (günde 12 tane) ve bazı antikanser ilaçları gut oluşumunda rol oynayabilir
Böbreklerin İşlevinde Zayıflama
Yaşlandıkça böbreklerin işlevinde zayıflama olabilir ve bu da gut hastalığı riskini arttırır Daha önce uzun aralıklarla atak yaşayan kişilerde ataklar sıklaşabilir ve belirtiler daha ağırlaşabilir
Diğer Risk Faktörleri
Yukarıda sayılan nedenlere ek olarak obezite, sık sık vücudun susuz kalması, eklem travmaları, ameliyatlar ve çok düşük kalorili beslenme de gut hastalığını tetikleyebilir
Bazı rahatsızlıklar da gut oluşumunda risk faktörü oluşturur Kontrol altına alınmayan yüksektansiyon, diyabet, kalp ya da böbrek hastalıkları bu rahatsızlıklara örnek verilebilir
Obezitede obeziteye de yol açan kötü beslenme ve fazla fruktoz alımı kanda ürik asiti arttırarak guta
yol açabilir
Akut gut artriti olarak da bilinen gut, kanda ürik asidin birikip eklemlerde kristalleşmesi, ağrı ve şişliğe neden olmasıdır Alkol, beslenme, genetik nedenler ve bazı rahatsızlıklar gut hastalığına yakalanma riskini arttırır
Gut hastalığı genellikle fazla bir uyarı vermeden, ani gelişir Çoğunlukla ilk olarak ayak başparmağı eklemini, ayak ve el bileklerini etkiler Ürik asit kristalleri vücudun soğuk bölgelerine yerleşme ve buralarda toplanma eğilimindedir Ayaklar ve ayak başparmakları da vücut ısısının en düşük olduğu yerler olduğundan, gut hastalığından genellikle en önce bu bölgeler etkilenir Hastalıktan diğer eklemler de etkilenebilir Hastalığın etkilediği eklemler şişer, katılaşır ve ağrı bazen o kadar şiddetlenir ki, üzerinize örttüğünüz yorganın ağırlığı bile canınızı yakabilir
Gut belirtileri daha çok aniden ve geceleri ortaya çıkar Hastalıktan etkilenen eklemler şişer, katılaşır, eklem hareketi kısıtlanır ve eklem çevresindeki deri kızarır hatta morumsu bir renk alabilir Bu belirtilere şiddetli olabilen ağrı eşlik eder
Bazı gut hastaları gut atağından önce etkilenen eklemde yanma, kaşınma ve uyuşma gibi uyarı niteliğindeki belirtilerin, atağın kendisinden 12 saat önce baş gösterdiğini belirtirler Eklem hafif tutulmuş ve biraz da ağrılıdır Bu uyarı işaretlerinden sonra gut atağı, bilinen belirtileriyle kendini gösterir Eğer sık tekrarlayan gut atakları varsa vücudun atak öncesi verdiği sinyalleri hasta zamanla tanımaya başlayacaktır
Atakların herhangi bir uyarı vermediği, geceleri şiddetli ağrıyla uyanan hastalar da vardır
Gut hastalığının neden olduğu belirtiler bir ya da iki hafta içerisinde kendiliğinden yatışabilir Atak geçtikten sonra problemli eklemlerde ağrı olmaz Ancak hasta tedavi olmazsa yukarıda saydığımız belirtilerin, ağrıların kötüleşerek tekrar edeceği başka bir atak yaşanacaktır Üstelik tedavi olunmadığı sürece bu ataklar sıklaşır ve her seferinde daha çok eklemi etkileyerek daha uzun sürer
Belirtilerin şiddetine göre gut hastalığının dört aşaması vardır:
*1 aşama – asemptomatik hiperürisemi: Bu aşamada kanda ürik asit seviyesi artmaya başlar ama başka herhangi bir belirti ortada yoktur
*2 aşama – akut gut artriti: Fiziksel belirtilerin ortaya çıkmaya başladığı ve illk atağın görüldüğü aşamadır
*3 aşama – interkritik gut: Bu aşama ataklar arasındaki, belirtisiz dönemi tarif eder
*4 aşama – kronik gut: Ataklar bu dönemde sıklaşır ve hastalığın en ciddi aşamasıdır Ürik asit kristalleri deri altında toplanmaya başlar
4Gut Hastalığı Nedenleri ve Risk Faktörleri
Gut hastalığına temel olarak kandaki fazla ürik asit seviyeleri neden olur Vücudunuz gereğinden fazla ürik asit üretiyor ya da böbrekleriniz ürik asidi yeterince eleyemiyor olabilir Ürik asit fazlası çoğunlukla bir eklemde kristalleşerek eklem romatizmasına yol açar Aşağıda vücutta ürik asit oranının artmasına eşlik edebilecek bazı risk faktörlerini bulabilirsiniz Bu faktörlerin bir araya gelmesiyle gut hastalığı ortaya çıkabilir
Alkol
Başta bira olmak üzere, alkollü içki tüketimi, gut hastalığı rikini arttırır Özellikle biranın altının çizilmesi, biranın ürik asit oluşumunda rol oynayan pürin maddesi bakımından zengin olmasıdır Ayrıca alkol, gut hastalığında atakların da sıklaşmasına neden olabilir
Cinsiyet
Gut hastalığı kadınlara oranla erkeklerde daha yaygın olarak görülür Bunun nedeni de erkeklerde ürik asit seviyelerinin daha yüksek olmasıdır Bu durum kadınlarda menopoz döneminde değişir İİşte bu nedenle erkekler daha çok 3050 yaş aralığında gut hastalığına yakalanırken, kadınlarda daha çok 50 yaş sonrasında gut hastalığı görülür
Genetik
Gut hastası anne babaların çocuklarında aynı rahatsızlığa rastlanma ihtimali yaklaşık olarak % 20 olarak belirlenmiştir Genlerin gut hastalığı üzerinde etkisi olduğu düşünülmektedir
Hormonal Değişimler
Erkeklerde ergenlik döneminde, kadınlarda ise menopoz döneminde vücutta ürik asit seviyelerinde artış olur Buna göre erkeklerde daha çok 3050 yaş aralığında gut hastalığına rastlanırken, kadınlarda 5070 yaş aralığında hastalığa rastlanır Menopoz öncesi dönemde kadınlarda gut hastalığına çok çok nadir rastlanabilir
Pürinden Zengin Besinler
Pürinler, hem hücrelerimizde hem de tüm yiyeceklerde bulunan ve parçalandıklarında ürik asit oluşturan maddelerdir Normalde kandaki ürik asit, antioksidan görevi görerek kan damarlarını korur Ancak ürik asit seviyesi çok yükseldiğinde vücudun çeşitli bölgelerinde ürik asit birikmeye başlar ve gut hastalığı oluşur
Pürinlerin parçalanması ürik asit oluşumuna yol açtığından, gut benzeri hastalıklarda pürin bakımından zengin gıdalar önerilmez
Protein ağırlıklı yiyecekler, kırmızı et, sakatat (ciğer, böbrek, uykuluk vb) ve somon benzeri yağlı balıklar ile midye benzeri çeşitli deniz ürünleri pürinler bakımından zengin gıdalardır Mantar, ıspanak, karnıbahar ve kuşkonmaz gibi yine pürinden zengin sebzeler de vardır ancak yapılan son çalışmalar yüksek oranda pürin içerse de sebzelerin pürin atakları bakımından risk oluşturmadığını göstermiştir
Bazı İlaçlar
Bazı idrar söktürücüler, düzenli kullanılan aspirin (günde 12 tane) ve bazı antikanser ilaçları gut oluşumunda rol oynayabilir
Böbreklerin İşlevinde Zayıflama
Yaşlandıkça böbreklerin işlevinde zayıflama olabilir ve bu da gut hastalığı riskini arttırır Daha önce uzun aralıklarla atak yaşayan kişilerde ataklar sıklaşabilir ve belirtiler daha ağırlaşabilir
Diğer Risk Faktörleri
Yukarıda sayılan nedenlere ek olarak obezite, sık sık vücudun susuz kalması, eklem travmaları, ameliyatlar ve çok düşük kalorili beslenme de gut hastalığını tetikleyebilir
Bazı rahatsızlıklar da gut oluşumunda risk faktörü oluşturur Kontrol altına alınmayan yüksektansiyon, diyabet, kalp ya da böbrek hastalıkları bu rahatsızlıklara örnek verilebilir
Obezitede obeziteye de yol açan kötü beslenme ve fazla fruktoz alımı kanda ürik asiti arttırarak guta
yol açabilir
