S
SoruCevap
Haydi gelin Fil kıssası ile öğrenilmiş çaresizliği konuşalım biraz..
Hindistan'da filleri yetiştirmek için, onları küçükken kalın bir zincirle bir kazığa bağlarlarmış. Tabi bu yavru filin zinciri koparabilmesi, kırabilmesi ya da kazığı söküp atabilmesi mümkün değildir. Küçük fil evvelce bundan kurtulmak için tüm gücüyle uğraşır, tekraren dener ancak sonucu değiştiremez, özgürlüğüne kavuşamazmış.
Yıllar geçip fil kocaman olur…
Bağlı olduğu kazığın ve zincirin onlarca katına gücü yetmeye başlar. Ancak fil asla bu türlü bir teşebbüste bulunmaz. Zira o özgür olamayacağına inanmıştır. Artık kırılmayan şey, filin zinciri değil inancıdır. Bizler buna psikolojide öğrenilmiş çaresizlik diyoruz.
Pekala, nedir bu öğrenilmiş çaresizlik?
Kişinin göstermiş olduğu yansıların sonuca ulaşmaması durumunda, sonucu değiştiremeyeceğine karşı oluşan inanç ile gelen bir ruh hali durumudur. Kişi şayet çok sayıda başarısızlık yaşadıysa; tekrar denese de, nasıl olsa olayların denetiminin kendisinde olmadığını, muvaffakiyete ulaşamayacağını düşünerek adım atma eğiliminde bulunmaz.
İnsan hayatında çaresiz kalınan durumların olması elbette mümkün ve doğal bir durumdur. Bazen aşikâr bahislerde tahlil üretmek güç olabilir ya da kişi çaresiz kalabilme durumu içine girebilir. Lakin öğrenilmiş çaresizlikte; nitekim çaresiz olmadığımız halde fil öyküsünde de olduğu üzere çaresiz olduğumuzu zannederek, çözmek için bir şey yapmayarak başarısızlığı baştan kabul ederiz.
Bunun sonucunda da şahıslar de yaşama sevinci azalabilir, yalnızca mecburi olduğu işleri yapmaya başlarlar. Tekrar bireylerde özgüven eksikliği, düşünme ve algısında zayıflamalar yaşanabilmektedir. Ve artık öğrenilmiş çaresizlik içerisinde olan kimseler fizyolojik ve ruhsal olarak acıyı kabullenmeye başlarlar.
Öğrenilmiş çaresizliğin insanlarda oluşma sebebine; daima aşağılanmaya maruz kalma, insanlara olan itimat kaybı, olumsuz etraf şartları, travma, depresyon üzere ruhsal sıkıntıların olması, gerilimli konut ya da iş ortamının olması örnek olarak gösterebilir.
Öğrenilmiş çaresizliği yenebilmek için neler yapmalıyız dediğinizi duyar üzereyim. ''Yine yapamadın.'' üzere suçlayıcı tenkitler yapılmamalı, Şahsa üstesinden gelemeyeceği misyonlar verilmemeli, motive olması ve kendini başarılı hissetmesi sağlanmalı ve işinin başarısı takdir edilmelidir.
Son olarak filler öyküsü örneğinde de olduğu üzere; birilerinin, kendi çıkarlarına nazaran biçimlendirip kısıtladığı hayatının kendi denetiminde olmadığına seni inandırmasıdır…
Kısadan pay..
İster yaşadığımız toplum dâhilinde, ister ferdî manada, şunu asla unutmayalım, olur mu?
Çaresizseniz; DEVA sizsiniz!
Hindistan'da filleri yetiştirmek için, onları küçükken kalın bir zincirle bir kazığa bağlarlarmış. Tabi bu yavru filin zinciri koparabilmesi, kırabilmesi ya da kazığı söküp atabilmesi mümkün değildir. Küçük fil evvelce bundan kurtulmak için tüm gücüyle uğraşır, tekraren dener ancak sonucu değiştiremez, özgürlüğüne kavuşamazmış.
Yıllar geçip fil kocaman olur…
Bağlı olduğu kazığın ve zincirin onlarca katına gücü yetmeye başlar. Ancak fil asla bu türlü bir teşebbüste bulunmaz. Zira o özgür olamayacağına inanmıştır. Artık kırılmayan şey, filin zinciri değil inancıdır. Bizler buna psikolojide öğrenilmiş çaresizlik diyoruz.
Pekala, nedir bu öğrenilmiş çaresizlik?
Kişinin göstermiş olduğu yansıların sonuca ulaşmaması durumunda, sonucu değiştiremeyeceğine karşı oluşan inanç ile gelen bir ruh hali durumudur. Kişi şayet çok sayıda başarısızlık yaşadıysa; tekrar denese de, nasıl olsa olayların denetiminin kendisinde olmadığını, muvaffakiyete ulaşamayacağını düşünerek adım atma eğiliminde bulunmaz.
İnsan hayatında çaresiz kalınan durumların olması elbette mümkün ve doğal bir durumdur. Bazen aşikâr bahislerde tahlil üretmek güç olabilir ya da kişi çaresiz kalabilme durumu içine girebilir. Lakin öğrenilmiş çaresizlikte; nitekim çaresiz olmadığımız halde fil öyküsünde de olduğu üzere çaresiz olduğumuzu zannederek, çözmek için bir şey yapmayarak başarısızlığı baştan kabul ederiz.
Bunun sonucunda da şahıslar de yaşama sevinci azalabilir, yalnızca mecburi olduğu işleri yapmaya başlarlar. Tekrar bireylerde özgüven eksikliği, düşünme ve algısında zayıflamalar yaşanabilmektedir. Ve artık öğrenilmiş çaresizlik içerisinde olan kimseler fizyolojik ve ruhsal olarak acıyı kabullenmeye başlarlar.
Öğrenilmiş çaresizliğin insanlarda oluşma sebebine; daima aşağılanmaya maruz kalma, insanlara olan itimat kaybı, olumsuz etraf şartları, travma, depresyon üzere ruhsal sıkıntıların olması, gerilimli konut ya da iş ortamının olması örnek olarak gösterebilir.
Öğrenilmiş çaresizliği yenebilmek için neler yapmalıyız dediğinizi duyar üzereyim. ''Yine yapamadın.'' üzere suçlayıcı tenkitler yapılmamalı, Şahsa üstesinden gelemeyeceği misyonlar verilmemeli, motive olması ve kendini başarılı hissetmesi sağlanmalı ve işinin başarısı takdir edilmelidir.
Son olarak filler öyküsü örneğinde de olduğu üzere; birilerinin, kendi çıkarlarına nazaran biçimlendirip kısıtladığı hayatının kendi denetiminde olmadığına seni inandırmasıdır…
Kısadan pay..
İster yaşadığımız toplum dâhilinde, ister ferdî manada, şunu asla unutmayalım, olur mu?
Çaresizseniz; DEVA sizsiniz!
