haberci
Efsanevi Üye
Puan
38
Çözümler
0
Eğitim İle İlgili yazılar
Eğitim İle İlgili kompozisyonlar
İlkokul Birinci Sınıfta Okuma Oğretiminde Amaclar Meselesi
1920li yıllardan itibaren Gestalt Psikolojisinin etkisi altında okuma olayı algı ile ilişkilendirilerek acıklanmaya calışılmıştırBu etkinin sonucu olarak ulkemizde de gerek 1948 ilkokul mufredatı, gerek 1963 ilkokul program taslağı, gerekse 1986 ve 1989 ilkokul programı ile basılı okuma kitaplarında metot meselesi ikinci plana itilmiş, okuma oğretiminde amaclar meselesi bu konudaki tartışmaların odak noktasını oluşturmuştur Bu tartışmalardaki temel duşunce şoyle ifade edilebilir:Birinci sınıf oğrencisi ilkokumayazma oğrenmede hangi oğrenme amaclarına ulaşmalıdır?Bu oğrenci ana dilini yazı aracılığıyla doğru ve başarılı olarak nasıl anlayabilir?Boylece ilkokumayazma oğretiminde en iyi metotları bulmak icin yapılacak olan araştırma ve tartışmalar ikinci plana itilmiş olmaktadır Bu sebeple ilkokumayazma oğretimi programında yapılacak değişikliklerde gelecekteki problemleri cozebilmek icin insanın oğrenmesinde gerekli nitelikler meselesi tartışılmaya başlanmış ve taksonomiler sınıflandırmalar) yapılmıştır Bu nitelikleri Benjamın SBloom uc grupta (bilişsel, duygusal, psikomotor) toplamıştır İlkokumayazmadaki amaclar da halen bu sınıflandırmalara gore yapılmaya calışılmaktadır Okuma oğretiminde karşılaşılan guclukler 1960 sonrası yapılan araştırmalarla başka bir yone kaymıştır Bu donemde okuma alanında zihni faktorlerin rolu araştırılmaya başlanmış, kucuk cocukların okuması konusundaki araştırmalar artmış, ancak bu araştırmaların sonucları henuz okullarda uygulanmaya konulamamıştır Bu alanda bir başka yonelim de yukarıda soylediğimiz gibi okumada amaclar konusunu gundeme getirmiştir(1) Bu bakımdan okuma psikolojisinde yapılan araştırma bulgularıyla ilkokumanın tekrar araştırma konusu yapılmasına gerek duyulmaktadır Okuma alanında 1948den once okumanın ne olduğu değil de oğretimin nasıl olması gerektiği konusundaki metot goruşleri daha sonra ikinci planda kaldığından araştırmalarda bu donemde cok sınırlı kalmıştır Talim ve Terbiye Kurulunun 2641985 tarih ve 66 sayılı; Eğitim ve Oğretim Yuksek Kurulunun 1071985 tarih ve 8 sayılı kararıyla kabul edilen ve 6 yaş grubu programında Turkce dersinin genel amacları bolumunde amaclar; ilkokumayazma mekanizmasını kavrayabilme; ilkokumayazma mekanizmasını uygulama gucu; duygu, duşunce ve isteklerini doğru ve anlamlı bir şekilde sozle ifade edebilme; başkalarını dinleme ve dinlediklerini anlatabilme; doğru ve anlamlı olarak okuyup yazabilme olarak gruplanmıştır Aynı program icinde Turkce dersinin sınıf amacları 19 maddede toplanmış, unitelere gore Turkce dersi icinde bu okuma amacları yayılmıştır Unite konularına gore bu 19 amac alt bolumlere ayrılmıştır Ancak, amacların mastar eki ile yazılması gerekirken fiilimsilerle yazılmışlardır Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 2291981 tarih ve 172 sayılı kararı ile kabul edilen 26101981 tarih 2098 sayılı Tebliğler Dergisinde yayınlananİlkoğretim okulları Turkce Eğitim Programında genel amaclar 8 amac olarak belirlenmiş, ancak acıklamalar bolumunde ilkokumayazma donemine ait okumanın ilk oğrenilme donemlerindeki okuma ile ilgili amacları cok dağınık bir şekilde karşımıza cıkmaktadır Aynı programda planlar bolumunde verilen ornek unite planlarında ilkokumayazma dersleri ifade ve beceri dersleri başlığı altında Turkce dersi olarak yer almakta, ilkokumayazma ile ilgili olarak birinci sınıflarda anlama, anlatım, dil bilgisi alanlarına ait ozel amaclar belirlenmiş, her alanda oğrencilerin kazanacakları davranışlar(hedef davranışlar) belirlenmiştir Ancak, bu defa hem ozel amaclar, hem hedef davranışlar mastar ekleriyle yazıldığından amaclarla hedef davranışların ayrılması mumkun değildir Genellikle genel amaclar nitelik, ozel amaclar nicelikle ilgilidir Nitelik meselesi soz konusu olduğunda ilkokumayazma oğretiminde iletişim becerilerinin oğrenilmesi en gercek nitelik olarak karşımıza cıkar ki, bu sayede yazılı dili anlayabilmek en onemli oğrenme amacı olur İletişim becerisinin oğrenilmesi cok genelgecer bir amactır Ancak bundan daha zor olan ilkokul birinci sınıf oğrencileri icin okuma oğretmenin bir cok ikinci ve ucuncu vb derecelerden amaclar cıkarabilmesidir Butun genel ve soyut amaclardan okumayazma oğretiminin soyut amaclarını ortaya koymak program geliştirme uzmanlarını bu konuda daha fazla caba harcamaya yoneltmiştir Gestalt Psikolojisinden sonra davranışcı psikoloji de bu yolla ilkokumayazma oğretiminde etkili olmaya başlamıştır Davranışcı oğrenme goruşlerinin etkisi altında oğrenme ve oğretme amaclarının işleme donuşturebilecek hale getirilmesi problemi karşımıza cıkar Kısaca kontrol edilebilir Son bir davranış biciminde oğrenilecek beceriler son davranış şeklinde mumkun olduğu kadar somut bir şekilde nasıl yazılabilir? konusu ortaya cıkar Amaclar bir mertebelenme gostermelidir, yani basitten daha karmaşık duşunce işlemlerine doğru yukselen hiyerarşik bir yapılanma olmalıdır Bu goruş oğrenme ve oğretme olaylarının daha da rasyonelleşmesi eğilimiyle 1980li yıllardan itibaren bilimsel cevrelerde ve oğrenme materyali hazırlayan kuruluşlardaki calışmalarda acıkca gorulebilir Hatta ilkokumayazma oğretimi konusunda bazı universitelerde yapılan yuksek lisans ve doktora tezlerinde de aynı goruşun yansımalarını gormek mumkundur Mesela; ilkokumayazma oğretiminde harfses bilgisi, harf ve sesleri ayırabilme, farklılaştırma, genelleştirme vb gibi nicelik olarak da kabul edilebilecek nitelikler oğretmenlerin yaptıkları oğretim planlarında oğrenme amaclarını yazarken daha cok yer kaplamaya ve yazılmaya başlandıklarını gorebiliriz Boylece ilkokumayazma oğretiminin amaclarını sadece yazılı iletişim sağlamak şeklinde yazılmaktan vazgecildiğini de gormek mumkundur Oğrenmeoğretme amaclarının işleme donuşturulmesinde nitelik ve nicelik yonleri de vurgulanmalıdır Mesela; ilkokul birinci sınıf oğrencilerinden ilkokumayazma oğretimi doneminde şu tur nitelikleri kazanmaları istenebilir: 1)Değişik puntolarda yazılsalarda benzer kelimeleri ayırt etme ve tanıma 2)Farklı kelime ceşitlerinden 150200 kelimeyi oğrenme ve tekrar tanıma 3)Yazılı kelimelerle konuşulan kelimeler arasında ilişki kurabilme 4)Kelimeler ve metinleri şekillerle ilişkilendirebilme 5)Kelimelerin anlamını tanıma ve farklı anlam ilişkilerinde okuyabilme 6)Farklı kelimelerdeki benzer harf ve harf gruplarını okuyarak ilgili sesleri cıkarabilme 7)Buyuk veya kucuk puntolarla yazılsalar da harfleri tanıma ve seslerini cıkarabilme 8)Oğrenilen kelimelerin harf sıralarını doğru olarak oğrenme Bu amacla ilkokumayazma oğretiminin en genel oğrenmeoğretme amaclarıdır Dolayısıyla bu amaclara ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek cok zordur İlkokumayazma oğretiminde program geliştirme uzmanları okuma alanına ait benzeri amaclar ortaya koyabilirler Ancak oğrencilerin okuma oğrenmede ilerlemeleri aşağıdaki kriterlere gore niceliksel olarak da araştırılabilir Boylece oğretmenlerin oğrencilerinin okuma alanına ait davranışlarını gozlemeleri de daha kolay olur Bir fikir vermek amacıyla bu kriterler aşağıya cıkarılmıştır 1)Doğru okuma Oğrencilere okuma alıştırmaları yaptırılarak kolayca kontrol edilebilir 2)Akıcı okuma Cocukların metni okurken metinde anlamlı olarak okuduğu kelimelerin yuzdesi bulunarak belirlenebilir 3)Okuma hızı Oğrencilerin bir dakikada okuyabildiği kelime veya hecelerin miktarı veya bir saatte okuduğu sayfalar bulunarak belirlenebilir 4)Anlayarak okuma Verilen bir okuma parcası veya metinle ilgili olarak sorulan sorularda doğru cevaplandırılan soruların yuzdesi bulunarak hesaplanabilir 5)Okumaya ilgi Cocuğun her hafta serbest olarak okuduğu kitap veya sayfa miktarı sayısı 6)Son olarak anlamlı okumada aşamalı olarak karşılaşılabilecek zorluklar da şunlar olabilir: (1)Metindeki kelimeleri anlama (2)Metni tekrar oluşturabilme (yapılaştırma) (3)Metinden sonuclar cıkarabilme (4)Metni cozumleyebilme (5)Farklı metinleri birleştirebilme (6)Metin veya metin gruplarını değerlendirebilme(2) SONUC Okuma amaclarının genel ve ozel amaclar şeklinde nitelik ve nicelik olarak da ayrılabilmesi okuma alanında program geliştirme calışmalarında daima goz onune alınması gereken bir problemdir Amacların bireysel planda bilişsel, duyuşsal, psikomotor şeklinde gruplandırılmasının ortaya cıkardığı problemlerin bir kısmı da boylece ortadan kaldırılabilirCunku bilişsel, duyuşsal ve psikomotor şeklinde gruplandırılarak yapılan amac belirlemesi psikolojik bir belirlemedir Okumanın sadece psikolojik yonune ağırlık vermek yanlış bir tavırdır İlkokumayazma mufredatındaki amaclar sadece psikolojik amaclarla sınırlı kalamaz Bu takdirde okuma alanındaki araştırmalar bu tavırdan zarar gorebilir Okumanın sosyolojik, antropolojik, felsefi, dil bilimsel ve siyasi otorite bakımından da amacları olduğu gozardı edilemez Yine okumada amaclar meselesi okuma oğretiminin metot yonunu de inkar etmeden okuma oğretiminde metot araştırmalarına da yol gostermeye calışılmalıdır Bunun sonucunda bir cok birinci sınıf oğrencisi okuma alanında olumsuz tecrube yapmaktan kurtulmuş olacaktır İlkokul birinci sınıf oğretmenlerinin uygulamalarında da amaclarla metotları birbirine karıştırmamaları gerekmektedir Birinci sınıf oğretmenleri cocukların ozelliklerine gore bir metot uygulayabilmelidir Yani ilkokumayazma oğretim metotları şeklindeki zıtlaşmalardan kurtarılmalıdır Okuma olayının Gestalt Psikolojisi ve Davranışcı Oğrenme Goruşlerinin etrafında yapılan tartışmalardan tamamen uzak daha bilimsel bir tarzda acıklanması, bu konuda tarafgir olunmaması, konunun objektif olarak değerlendirilmesi konuyla ilgili gelecekteki araştırmaların daha doğru yapılmasını sağlayacaktır Bu konuda İngiltere ve Amerika Birleşik Devletlerinin İngilizce bilmeyenlere İngilizce okumayazmayı oğretme cabalarındaki ornekler yol gosterici olabilir Bu ulkeler okumayazma oğretecek elemanlara uygulayabilecekleri metotları oğretmekte, uygulamada onları serbest bırakmaktalar Sonuc olarak oğretmen plan yaparken ilkokumayazma doneminde okuma dersi ile ilgili amacları ve hedef davranışları programın cok farklı bolumlerinde bulup cıkarmak zorunda kalacaktır Dolayısıyla ilkokumayazma oğretimi icin boyle bir durum oğretmen icin zaman ve emek kaybıdır Bu sebeple birbiriyle ilgili ve aynı etkinlikler icin amacların Turkce oğretimi başlığı altında toplanması ne 6 yaş grubu ne ifade ve beceri dersleri gibi başlıklar altında olmaması, program butunluğu acısından da onem taşımaktadır Ayrıca hedef davranışlarında aynı bolum icinde yer alması oğretmenlerimize kolaylıklar sağlayacaktır 1960larda başlayan program geliştirme cabalarının sonucu 1980li yıllarda Turkce oğretimini etkilemiş, fakat bazı yerde genel, bazı yerlerde ozel, bazı yerlerde ise oğrencilere kazandırılacak davranış amacları olarak bir amac kargaşasına yol acılmış gibidir 1986 yılında basılanTurkce Eğitimi ve Oğretimi Kılavuzunda da ilkokumayazma dersinin amacları 14 maddede toplanmış, plan yaparken hedef davranış yerine sadece hedefler belirlenmiş, dersin işlenişi işlem basamakları olarak belirlendiğinden bir kavram kargaşası ortaya cıkmıştır Ancak, işlem basamaklarındaki davranış sıralarının nasıl belirlendiği belirtilmemiştir Oğretmene gore, işlem basamakları farklılık gosterebilir Turkce Eğitimi ve Oğretimi Kılavuzunun 100 sayfası ilkokumayazmaya ayrılmıştır ki, bu kılavuzda plan orneği yoktur(3) Turkce Programı ve Oğretimi adlı eserde de ornek gunluk ders planı orneklerinde hedef davranışlar bolumu, planın yarısından coğunu kapsamaktadır (4)Boyle bir durum ise, oğretmen icin cok zaman kaybı olacağından planın uygulanabilirliğini ve oğretmenin yaratıcılığını sınırlandırıcı olabilirTurkce Oğretimi adlı eserde de amaclar temel amaclar başlığı altında toplanmıştır Burada da amaclar fiilimsilerle yazılmıştır (5)Okuma ve Dinleme Oğretimi bolumunde ise okuma calışmalarının amacı yine mastar eki yerine fiilimsilerle yazılmıştır Gorulduğu gibi birinci sınıfta ilkokumayazma oğretimi yapacak olan bir oğretmenin karşısına bircok problem cıkmakta, takip edeceği ve taklit edeceği ornekler ne programlarda ne de Turkce Eğitimi ile ilgili kitaplarda bir butunluk gostermektedir Hatta bazıları oğretmenin zihnini karıştırıcı bir ozellik taşımaktadır
Aysel Ferah
Eğitim İle İlgili kompozisyonlar
İlkokul Birinci Sınıfta Okuma Oğretiminde Amaclar Meselesi
1920li yıllardan itibaren Gestalt Psikolojisinin etkisi altında okuma olayı algı ile ilişkilendirilerek acıklanmaya calışılmıştırBu etkinin sonucu olarak ulkemizde de gerek 1948 ilkokul mufredatı, gerek 1963 ilkokul program taslağı, gerekse 1986 ve 1989 ilkokul programı ile basılı okuma kitaplarında metot meselesi ikinci plana itilmiş, okuma oğretiminde amaclar meselesi bu konudaki tartışmaların odak noktasını oluşturmuştur Bu tartışmalardaki temel duşunce şoyle ifade edilebilir:Birinci sınıf oğrencisi ilkokumayazma oğrenmede hangi oğrenme amaclarına ulaşmalıdır?Bu oğrenci ana dilini yazı aracılığıyla doğru ve başarılı olarak nasıl anlayabilir?Boylece ilkokumayazma oğretiminde en iyi metotları bulmak icin yapılacak olan araştırma ve tartışmalar ikinci plana itilmiş olmaktadır Bu sebeple ilkokumayazma oğretimi programında yapılacak değişikliklerde gelecekteki problemleri cozebilmek icin insanın oğrenmesinde gerekli nitelikler meselesi tartışılmaya başlanmış ve taksonomiler sınıflandırmalar) yapılmıştır Bu nitelikleri Benjamın SBloom uc grupta (bilişsel, duygusal, psikomotor) toplamıştır İlkokumayazmadaki amaclar da halen bu sınıflandırmalara gore yapılmaya calışılmaktadır Okuma oğretiminde karşılaşılan guclukler 1960 sonrası yapılan araştırmalarla başka bir yone kaymıştır Bu donemde okuma alanında zihni faktorlerin rolu araştırılmaya başlanmış, kucuk cocukların okuması konusundaki araştırmalar artmış, ancak bu araştırmaların sonucları henuz okullarda uygulanmaya konulamamıştır Bu alanda bir başka yonelim de yukarıda soylediğimiz gibi okumada amaclar konusunu gundeme getirmiştir(1) Bu bakımdan okuma psikolojisinde yapılan araştırma bulgularıyla ilkokumanın tekrar araştırma konusu yapılmasına gerek duyulmaktadır Okuma alanında 1948den once okumanın ne olduğu değil de oğretimin nasıl olması gerektiği konusundaki metot goruşleri daha sonra ikinci planda kaldığından araştırmalarda bu donemde cok sınırlı kalmıştır Talim ve Terbiye Kurulunun 2641985 tarih ve 66 sayılı; Eğitim ve Oğretim Yuksek Kurulunun 1071985 tarih ve 8 sayılı kararıyla kabul edilen ve 6 yaş grubu programında Turkce dersinin genel amacları bolumunde amaclar; ilkokumayazma mekanizmasını kavrayabilme; ilkokumayazma mekanizmasını uygulama gucu; duygu, duşunce ve isteklerini doğru ve anlamlı bir şekilde sozle ifade edebilme; başkalarını dinleme ve dinlediklerini anlatabilme; doğru ve anlamlı olarak okuyup yazabilme olarak gruplanmıştır Aynı program icinde Turkce dersinin sınıf amacları 19 maddede toplanmış, unitelere gore Turkce dersi icinde bu okuma amacları yayılmıştır Unite konularına gore bu 19 amac alt bolumlere ayrılmıştır Ancak, amacların mastar eki ile yazılması gerekirken fiilimsilerle yazılmışlardır Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 2291981 tarih ve 172 sayılı kararı ile kabul edilen 26101981 tarih 2098 sayılı Tebliğler Dergisinde yayınlananİlkoğretim okulları Turkce Eğitim Programında genel amaclar 8 amac olarak belirlenmiş, ancak acıklamalar bolumunde ilkokumayazma donemine ait okumanın ilk oğrenilme donemlerindeki okuma ile ilgili amacları cok dağınık bir şekilde karşımıza cıkmaktadır Aynı programda planlar bolumunde verilen ornek unite planlarında ilkokumayazma dersleri ifade ve beceri dersleri başlığı altında Turkce dersi olarak yer almakta, ilkokumayazma ile ilgili olarak birinci sınıflarda anlama, anlatım, dil bilgisi alanlarına ait ozel amaclar belirlenmiş, her alanda oğrencilerin kazanacakları davranışlar(hedef davranışlar) belirlenmiştir Ancak, bu defa hem ozel amaclar, hem hedef davranışlar mastar ekleriyle yazıldığından amaclarla hedef davranışların ayrılması mumkun değildir Genellikle genel amaclar nitelik, ozel amaclar nicelikle ilgilidir Nitelik meselesi soz konusu olduğunda ilkokumayazma oğretiminde iletişim becerilerinin oğrenilmesi en gercek nitelik olarak karşımıza cıkar ki, bu sayede yazılı dili anlayabilmek en onemli oğrenme amacı olur İletişim becerisinin oğrenilmesi cok genelgecer bir amactır Ancak bundan daha zor olan ilkokul birinci sınıf oğrencileri icin okuma oğretmenin bir cok ikinci ve ucuncu vb derecelerden amaclar cıkarabilmesidir Butun genel ve soyut amaclardan okumayazma oğretiminin soyut amaclarını ortaya koymak program geliştirme uzmanlarını bu konuda daha fazla caba harcamaya yoneltmiştir Gestalt Psikolojisinden sonra davranışcı psikoloji de bu yolla ilkokumayazma oğretiminde etkili olmaya başlamıştır Davranışcı oğrenme goruşlerinin etkisi altında oğrenme ve oğretme amaclarının işleme donuşturebilecek hale getirilmesi problemi karşımıza cıkar Kısaca kontrol edilebilir Son bir davranış biciminde oğrenilecek beceriler son davranış şeklinde mumkun olduğu kadar somut bir şekilde nasıl yazılabilir? konusu ortaya cıkar Amaclar bir mertebelenme gostermelidir, yani basitten daha karmaşık duşunce işlemlerine doğru yukselen hiyerarşik bir yapılanma olmalıdır Bu goruş oğrenme ve oğretme olaylarının daha da rasyonelleşmesi eğilimiyle 1980li yıllardan itibaren bilimsel cevrelerde ve oğrenme materyali hazırlayan kuruluşlardaki calışmalarda acıkca gorulebilir Hatta ilkokumayazma oğretimi konusunda bazı universitelerde yapılan yuksek lisans ve doktora tezlerinde de aynı goruşun yansımalarını gormek mumkundur Mesela; ilkokumayazma oğretiminde harfses bilgisi, harf ve sesleri ayırabilme, farklılaştırma, genelleştirme vb gibi nicelik olarak da kabul edilebilecek nitelikler oğretmenlerin yaptıkları oğretim planlarında oğrenme amaclarını yazarken daha cok yer kaplamaya ve yazılmaya başlandıklarını gorebiliriz Boylece ilkokumayazma oğretiminin amaclarını sadece yazılı iletişim sağlamak şeklinde yazılmaktan vazgecildiğini de gormek mumkundur Oğrenmeoğretme amaclarının işleme donuşturulmesinde nitelik ve nicelik yonleri de vurgulanmalıdır Mesela; ilkokul birinci sınıf oğrencilerinden ilkokumayazma oğretimi doneminde şu tur nitelikleri kazanmaları istenebilir: 1)Değişik puntolarda yazılsalarda benzer kelimeleri ayırt etme ve tanıma 2)Farklı kelime ceşitlerinden 150200 kelimeyi oğrenme ve tekrar tanıma 3)Yazılı kelimelerle konuşulan kelimeler arasında ilişki kurabilme 4)Kelimeler ve metinleri şekillerle ilişkilendirebilme 5)Kelimelerin anlamını tanıma ve farklı anlam ilişkilerinde okuyabilme 6)Farklı kelimelerdeki benzer harf ve harf gruplarını okuyarak ilgili sesleri cıkarabilme 7)Buyuk veya kucuk puntolarla yazılsalar da harfleri tanıma ve seslerini cıkarabilme 8)Oğrenilen kelimelerin harf sıralarını doğru olarak oğrenme Bu amacla ilkokumayazma oğretiminin en genel oğrenmeoğretme amaclarıdır Dolayısıyla bu amaclara ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek cok zordur İlkokumayazma oğretiminde program geliştirme uzmanları okuma alanına ait benzeri amaclar ortaya koyabilirler Ancak oğrencilerin okuma oğrenmede ilerlemeleri aşağıdaki kriterlere gore niceliksel olarak da araştırılabilir Boylece oğretmenlerin oğrencilerinin okuma alanına ait davranışlarını gozlemeleri de daha kolay olur Bir fikir vermek amacıyla bu kriterler aşağıya cıkarılmıştır 1)Doğru okuma Oğrencilere okuma alıştırmaları yaptırılarak kolayca kontrol edilebilir 2)Akıcı okuma Cocukların metni okurken metinde anlamlı olarak okuduğu kelimelerin yuzdesi bulunarak belirlenebilir 3)Okuma hızı Oğrencilerin bir dakikada okuyabildiği kelime veya hecelerin miktarı veya bir saatte okuduğu sayfalar bulunarak belirlenebilir 4)Anlayarak okuma Verilen bir okuma parcası veya metinle ilgili olarak sorulan sorularda doğru cevaplandırılan soruların yuzdesi bulunarak hesaplanabilir 5)Okumaya ilgi Cocuğun her hafta serbest olarak okuduğu kitap veya sayfa miktarı sayısı 6)Son olarak anlamlı okumada aşamalı olarak karşılaşılabilecek zorluklar da şunlar olabilir: (1)Metindeki kelimeleri anlama (2)Metni tekrar oluşturabilme (yapılaştırma) (3)Metinden sonuclar cıkarabilme (4)Metni cozumleyebilme (5)Farklı metinleri birleştirebilme (6)Metin veya metin gruplarını değerlendirebilme(2) SONUC Okuma amaclarının genel ve ozel amaclar şeklinde nitelik ve nicelik olarak da ayrılabilmesi okuma alanında program geliştirme calışmalarında daima goz onune alınması gereken bir problemdir Amacların bireysel planda bilişsel, duyuşsal, psikomotor şeklinde gruplandırılmasının ortaya cıkardığı problemlerin bir kısmı da boylece ortadan kaldırılabilirCunku bilişsel, duyuşsal ve psikomotor şeklinde gruplandırılarak yapılan amac belirlemesi psikolojik bir belirlemedir Okumanın sadece psikolojik yonune ağırlık vermek yanlış bir tavırdır İlkokumayazma mufredatındaki amaclar sadece psikolojik amaclarla sınırlı kalamaz Bu takdirde okuma alanındaki araştırmalar bu tavırdan zarar gorebilir Okumanın sosyolojik, antropolojik, felsefi, dil bilimsel ve siyasi otorite bakımından da amacları olduğu gozardı edilemez Yine okumada amaclar meselesi okuma oğretiminin metot yonunu de inkar etmeden okuma oğretiminde metot araştırmalarına da yol gostermeye calışılmalıdır Bunun sonucunda bir cok birinci sınıf oğrencisi okuma alanında olumsuz tecrube yapmaktan kurtulmuş olacaktır İlkokul birinci sınıf oğretmenlerinin uygulamalarında da amaclarla metotları birbirine karıştırmamaları gerekmektedir Birinci sınıf oğretmenleri cocukların ozelliklerine gore bir metot uygulayabilmelidir Yani ilkokumayazma oğretim metotları şeklindeki zıtlaşmalardan kurtarılmalıdır Okuma olayının Gestalt Psikolojisi ve Davranışcı Oğrenme Goruşlerinin etrafında yapılan tartışmalardan tamamen uzak daha bilimsel bir tarzda acıklanması, bu konuda tarafgir olunmaması, konunun objektif olarak değerlendirilmesi konuyla ilgili gelecekteki araştırmaların daha doğru yapılmasını sağlayacaktır Bu konuda İngiltere ve Amerika Birleşik Devletlerinin İngilizce bilmeyenlere İngilizce okumayazmayı oğretme cabalarındaki ornekler yol gosterici olabilir Bu ulkeler okumayazma oğretecek elemanlara uygulayabilecekleri metotları oğretmekte, uygulamada onları serbest bırakmaktalar Sonuc olarak oğretmen plan yaparken ilkokumayazma doneminde okuma dersi ile ilgili amacları ve hedef davranışları programın cok farklı bolumlerinde bulup cıkarmak zorunda kalacaktır Dolayısıyla ilkokumayazma oğretimi icin boyle bir durum oğretmen icin zaman ve emek kaybıdır Bu sebeple birbiriyle ilgili ve aynı etkinlikler icin amacların Turkce oğretimi başlığı altında toplanması ne 6 yaş grubu ne ifade ve beceri dersleri gibi başlıklar altında olmaması, program butunluğu acısından da onem taşımaktadır Ayrıca hedef davranışlarında aynı bolum icinde yer alması oğretmenlerimize kolaylıklar sağlayacaktır 1960larda başlayan program geliştirme cabalarının sonucu 1980li yıllarda Turkce oğretimini etkilemiş, fakat bazı yerde genel, bazı yerlerde ozel, bazı yerlerde ise oğrencilere kazandırılacak davranış amacları olarak bir amac kargaşasına yol acılmış gibidir 1986 yılında basılanTurkce Eğitimi ve Oğretimi Kılavuzunda da ilkokumayazma dersinin amacları 14 maddede toplanmış, plan yaparken hedef davranış yerine sadece hedefler belirlenmiş, dersin işlenişi işlem basamakları olarak belirlendiğinden bir kavram kargaşası ortaya cıkmıştır Ancak, işlem basamaklarındaki davranış sıralarının nasıl belirlendiği belirtilmemiştir Oğretmene gore, işlem basamakları farklılık gosterebilir Turkce Eğitimi ve Oğretimi Kılavuzunun 100 sayfası ilkokumayazmaya ayrılmıştır ki, bu kılavuzda plan orneği yoktur(3) Turkce Programı ve Oğretimi adlı eserde de ornek gunluk ders planı orneklerinde hedef davranışlar bolumu, planın yarısından coğunu kapsamaktadır (4)Boyle bir durum ise, oğretmen icin cok zaman kaybı olacağından planın uygulanabilirliğini ve oğretmenin yaratıcılığını sınırlandırıcı olabilirTurkce Oğretimi adlı eserde de amaclar temel amaclar başlığı altında toplanmıştır Burada da amaclar fiilimsilerle yazılmıştır (5)Okuma ve Dinleme Oğretimi bolumunde ise okuma calışmalarının amacı yine mastar eki yerine fiilimsilerle yazılmıştır Gorulduğu gibi birinci sınıfta ilkokumayazma oğretimi yapacak olan bir oğretmenin karşısına bircok problem cıkmakta, takip edeceği ve taklit edeceği ornekler ne programlarda ne de Turkce Eğitimi ile ilgili kitaplarda bir butunluk gostermektedir Hatta bazıları oğretmenin zihnini karıştırıcı bir ozellik taşımaktadır
Aysel Ferah
