S
SoruCevap
Birkaç İhtimali Olan Hadisleri Nasıl Anlamalıyız?
a) Ebu'd-Derda anlatıyor: "Resulullah:'kim Allah'tan başka ilah yoktur; o birdir, onun hiç bir ortağı yoktur' derse cennete girer" diye buyurdu. Ben: "Ey Allah'ın resulü! 'zina edip hırsızlık yapsa da mı?' dedim." O, "Evet 'zina edip hırsızlık yapsa da" diye cevap verdi.
Ben yine : "Ey Allah'ın resulü! 'zina edip hırsızlık yapsa da mı?' dedim." O, da yine "Evet 'zina edip hırsızlık yapsa da" diyerek aynı cevabı verdi.
Ben (üçüncü kez yine): "Ey Allah'ın resulü! 'zina edip hırsızlık yapsa da mı?'dedim." O, "Evet, -Ebu'd-Derda'nın burnu yere sürtünse bile- 'zina edip hırsızlık yapsa da (cennete girer)" şeklinde cevap verdi. Bunu duyar duymaz insanlara haber vermek için çıktım. Ancak yolda Ömer'le karşılaştım; bana: "Dön" dedi, eğer insanlar bunu öğrenirlerse, buna güvenirler de (gereken iyi amelleri işlemezler).." Ben de geri dönüp bunu Resulullah'a anlattım."Ömer doğru söylemiştir." dedi. (bk. Mecmau'z-Zevaid, 1/16)
Burada, imanın önemine vurgu yapılmıştır. İmanla kabre giren kimse günahlarından ötürü cehenneme gitse bile sonunda oradan çıkıp cennete girer. Yoksa, bu hadisten günahkar müminlerin asla cehenneme gitmeyeceklerini anlamak yanlıştır. İbn Hacer'in de belirttiği gibi, imanı olan müslüman günahkarlardan birçok kimsenin cehenneme gireceğine dair ayet ve sahih hadisler vardır.
Demek bu hadisin anlamı, kelime-i tevhit getiren kimse asla cehenneme gitmez demek değil, ebedi orada kalmaz manasınadır. (bk. İbn Hcaer, Fethu'l-Bari, 3/62)
b) Hz. Ebu Hureyre anlatıyor: Resulullah şöyle buyurdu: "İmanınızı tecdid edin/ tazeleyin/yenileyin!." "Ya Rasulellah! İmanımızı nasıl tecdit ederiz?" diye soruldu. Bunun üzerine: "La ilahe illallah"ı çokça tekrar edin" buyurdu." (Zevaid,1/52)
Bu hadiste ifade edilen şey sadece sözlü olarak ezberden "La ilahe illallah"ı tekrar etmek değildir. Asıl maksat, bu kelime-i tevhidin manasını öğrenmek ve hakikatini sık sık tekrar etmek gerekir. Yani, hem lafız hem manayı birlikte tahkik edip çokça tekrar etmek gerekir.
c) Hz. Amr b. Anbese anlatıyor: Bir adam: "Ya Resulellah! İslam nedir?" diye sordu. "İslam kalben müslüman olmaktır" diye cevap verdi.
Adam: "İman nedir?" diye sorunca, "İman, Allah'a, meleklerine, kitaplarına, öldükten sonra dirilmeye iman etmendir" buyurdu.
Adam: "Hangi iman (imanın gereği olan hangi amel) daha üstündür?" diye sordu. Resulullah:"Hicret etmektir"diye buyurdu.
Adam: "Hicret nedir?" diye sorunca da,"Kötülükten hicret etmen/uzaklaşmadır" diye cevap verdi.
Sonra adam: "hangi hicret daha faziletlidir?" şeklinde bir soru sorduğunda, Peygamberimiz: "Cihad etmek" diye cevap verdi.
Adam: "Peki cihad nedir?" şeklinde bir soru sorunca, "Kafirlerle karşılaştığında onlarla savaşmandır" diye cevap verdi.
Adam: "Peki, hangi cihad daha faziletlidir?" şeklinde bir soru sorduğunda ise, resulullah:"Savaş meydanında atının ayakları kesilip de kendisinin kanı dökülen kimsenin cihadı daha faziletlidir" diye cevap verdi." (Zevaid, 1/59)
Bu hadiste kapalı bir yönün olduğunu düşünmüyoruz.
Burada"İslam-İman-Hicret-Cihad"gibi İslam'ın temel kavramlarının manaları sorulmuş ve kısaca/bir açıdan yapılan açıklamayla cevap verilmiştir.
a) Ebu'd-Derda anlatıyor: "Resulullah:'kim Allah'tan başka ilah yoktur; o birdir, onun hiç bir ortağı yoktur' derse cennete girer" diye buyurdu. Ben: "Ey Allah'ın resulü! 'zina edip hırsızlık yapsa da mı?' dedim." O, "Evet 'zina edip hırsızlık yapsa da" diye cevap verdi.
Ben yine : "Ey Allah'ın resulü! 'zina edip hırsızlık yapsa da mı?' dedim." O, da yine "Evet 'zina edip hırsızlık yapsa da" diyerek aynı cevabı verdi.
Ben (üçüncü kez yine): "Ey Allah'ın resulü! 'zina edip hırsızlık yapsa da mı?'dedim." O, "Evet, -Ebu'd-Derda'nın burnu yere sürtünse bile- 'zina edip hırsızlık yapsa da (cennete girer)" şeklinde cevap verdi. Bunu duyar duymaz insanlara haber vermek için çıktım. Ancak yolda Ömer'le karşılaştım; bana: "Dön" dedi, eğer insanlar bunu öğrenirlerse, buna güvenirler de (gereken iyi amelleri işlemezler).." Ben de geri dönüp bunu Resulullah'a anlattım."Ömer doğru söylemiştir." dedi. (bk. Mecmau'z-Zevaid, 1/16)
Burada, imanın önemine vurgu yapılmıştır. İmanla kabre giren kimse günahlarından ötürü cehenneme gitse bile sonunda oradan çıkıp cennete girer. Yoksa, bu hadisten günahkar müminlerin asla cehenneme gitmeyeceklerini anlamak yanlıştır. İbn Hacer'in de belirttiği gibi, imanı olan müslüman günahkarlardan birçok kimsenin cehenneme gireceğine dair ayet ve sahih hadisler vardır.
Demek bu hadisin anlamı, kelime-i tevhit getiren kimse asla cehenneme gitmez demek değil, ebedi orada kalmaz manasınadır. (bk. İbn Hcaer, Fethu'l-Bari, 3/62)
b) Hz. Ebu Hureyre anlatıyor: Resulullah şöyle buyurdu: "İmanınızı tecdid edin/ tazeleyin/yenileyin!." "Ya Rasulellah! İmanımızı nasıl tecdit ederiz?" diye soruldu. Bunun üzerine: "La ilahe illallah"ı çokça tekrar edin" buyurdu." (Zevaid,1/52)
Bu hadiste ifade edilen şey sadece sözlü olarak ezberden "La ilahe illallah"ı tekrar etmek değildir. Asıl maksat, bu kelime-i tevhidin manasını öğrenmek ve hakikatini sık sık tekrar etmek gerekir. Yani, hem lafız hem manayı birlikte tahkik edip çokça tekrar etmek gerekir.
c) Hz. Amr b. Anbese anlatıyor: Bir adam: "Ya Resulellah! İslam nedir?" diye sordu. "İslam kalben müslüman olmaktır" diye cevap verdi.
Adam: "İman nedir?" diye sorunca, "İman, Allah'a, meleklerine, kitaplarına, öldükten sonra dirilmeye iman etmendir" buyurdu.
Adam: "Hangi iman (imanın gereği olan hangi amel) daha üstündür?" diye sordu. Resulullah:"Hicret etmektir"diye buyurdu.
Adam: "Hicret nedir?" diye sorunca da,"Kötülükten hicret etmen/uzaklaşmadır" diye cevap verdi.
Sonra adam: "hangi hicret daha faziletlidir?" şeklinde bir soru sorduğunda, Peygamberimiz: "Cihad etmek" diye cevap verdi.
Adam: "Peki cihad nedir?" şeklinde bir soru sorunca, "Kafirlerle karşılaştığında onlarla savaşmandır" diye cevap verdi.
Adam: "Peki, hangi cihad daha faziletlidir?" şeklinde bir soru sorduğunda ise, resulullah:"Savaş meydanında atının ayakları kesilip de kendisinin kanı dökülen kimsenin cihadı daha faziletlidir" diye cevap verdi." (Zevaid, 1/59)
Bu hadiste kapalı bir yönün olduğunu düşünmüyoruz.
Burada"İslam-İman-Hicret-Cihad"gibi İslam'ın temel kavramlarının manaları sorulmuş ve kısaca/bir açıdan yapılan açıklamayla cevap verilmiştir.
