Arabistanlı Lawrence

[ZeberusZeberus is verified member.]

Arabistanlı Lawrence Biyografisi
İngiliz arkeolog, asker, casus ve yazar.
16 Ağustos 1888 tarihinde İngiltere'de Kuzey Galler'de doğan Arabistanlı Lawrence'in asıl adı Thomas Edward Lawrence'dır. Oxford Üniversitesi mezunu bir arkeologdur.
1916 – 1918 yıllarında Osmanlı İmparatorluğu'na karşı yürütülen Arap isyanında, İngiliz irtibat subayı olarak aldığı görev nedeniyle Arabistanlı Lawrence olarak tanınmıştır.
İngilizlerin Orta Doğu'ya yayılma siyaseti istikametindeki faaliyetlerine katılıp, 1910 yılında Türkiye'ye geldi. Fırat Nehri kıyısında arkeolojik araştırmalar adı altında, Zeugma'da kazı yaptı, petrol etüdü, siyasi ve etnolojik bilgiler topladı. Mezopotamya, Suriye, Filistin ve Mısır'ı gezip, Arapça ve İslam adetlerini öğrendi. İngiltere'ye dönüp, 1911'de Oxford'da doktorasını verdi. Tekrar Orta Doğu'ya dönüp, Arap ülkelerinde çalışmaya başladı.
Ortadoğu'da barış ve adaletle hüküm süren bir idareye karşı arapları kandırmış ve kışkırtmıştır.
Arapların bir çoğu, Osmanlı ve Avrupa'lı devletlerin hakimiyetine karşı verdikleri özgürlük mücadelesine katkılarından dolayı(!) onu bir halk kahramanı olarak kabul etmektedirler. Britanyalılılar da onu en büyük savaş kahramanlarından biri olarak kabul etmektedirler. Lawrence bahsi geçen dönemi, 1926 tarihli "Bilgeliğin Yedi Sütunu" (Seven Pillars of Wisdom) adlı otobiyografik eserinde anlatmıştır. Kitabında gerçekle hayali karıştırmaktan zevk aldığı aşikârdır. Kitabında süslü bir anlatımla dile getirdiği iddiaların bir kısmı sonradan yalanlanmış ve aksi ispat edilmiştir. Türkler hakkında küçük düşürücü bir dil kullanmış, hatta tecavüze uğradığını iddia etmiştir. Daha sonradan bu iddia da yalanlanmış ve çürütülmüştür.
Birinci Dünya Savaşı başladığında İngiliz ordusunda yüzbaşı rütbesiyle vazife aldı. İlk tayin yeri olan Kahire'de İngiliz Askeri Haberalma Servisi için çalıştı. Araplarla olan sıcak ilişkileri Lawrence'ı, İngiliz ve Arap kuvvetleri arasındaki irtibat subaylığı görevi için biçilmiş kaftan kılıyordu. Ekim 1916'da, Arap millî faaliyetlerini rapor etmesi için çöle gönderildi. Vazifesi, İttifak Devletleri safında harbe sokulan Osmanlı Devleti hakimiyetindeki Arap ülkelerinde isyan çıkartmaktı.
Yüzyıllardır Osmanlı hakimiyetinde sulh, sükun ve huzur içinde yaşayan Araplara, kavmiyetçiliğin dini bağlardan daha önemli olduğu propagandasını yaptı. Arap liderleriyle görüşüp, Osmanlı Devletinden kurtulma zamanının geldiği istikametinde faaliyetlerde bulunuyordu. Mekke şerifi Hüseyin bin Ali'nin oğlu Emir Faysal komutasındaki düzensiz birliklerle birlikte Osmanlı ordusuna karşı gerilla mücadelesi verdi. Arapları, Medine'deki Osmanlı muhafız birliklerini şehirden çıkarmamaları konusunda ikna etti. Abdülaziz İbni Suud'a, İngiltere'den külliyetli miktarda para, silah, cephane, teçhizat ve levazım malzemesi sağladı. Böylece Araplar, Türk kuvvetlerinin Hicaz'a malzeme getiren Hicaz demiryoluna yaptıkları saldırılara ağırlık verebildiler. Osmanlı askerleri de hem şehri hem de demiryolunu savunmak ve tamir etmek zorunda kalarak oyalandılar. Lawrence, Akaba ve Şam'ın işgalinde de önemli rol aldı. Asi Arapları da Yemen, Filistin, Irak cephelerinde İngilizlerin safında yer aldırttı.
Araplarla geçirdiği zaman zarfında, gelenek ve yaşantılarına bayağı adapte oldu. Deve ile seyahat edip, sıkı bir dostluk kurduğu Prens Faysal'ın hediye ettiği yerel kıyafetleri giymeye alıştı.
Arap alemini Osmanlılardan ayırıp, İngiltere'nin sömürgesi haline soktu. Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında İngiliz hükümetini, Arapların bağımsızlığının İngilizlerin yararına olduğuna ikna etme konusunda oldukça başarılı oldu.
Lawrence, 1918'de savaş muhabiri Lowell Thomas'ın belgesel film ve fotoğraflar çekmesine yardımcı oldu. Savaştan sonra bu belge niteliğindeki fotoğraf ve filmlerle dünya turuna çıkan Lowell Thomas, oldukça yüksek kazançlar elde etti. Lowell Thomas'ın Lawrence'ı büyük bir kahraman gibi göstermesi, Lawrence'ın da kendi anılarında bölgede daha önceden yüzlerce İngiliz ajanı tarafından yapılmış bir çok şeyi kendine mal etmesi Lawrence'ın aslında çok da hak etmediği bir üne kavuşmasını sağladı.
Lavrens, Birinci Dünya Savaşın sonra Osmanlı Devleti yıkılınca, vazifesini tamamlamış olarak İngiltere'ye döndü.
Birkaç kere adını değiştirdi. John Hume Ross adıyla İngiliz Hava Kuvvetlerine girdi. Casus olduğu anlaşılınca, uzaklaştırıldı. Thomas Edward Shaw adıyla önce tank birliklerinde, sonra da tekrar Hava Kuvvetlerinde vazife aldı.
"Bilgeliğin Yedi Sütunu" (Seven Pillars of Wisdom)adlı kitabından başka Çölde İsyan, Darphane adlı kitaplarını ve mektuplarını yayınladı.
Lawrence 26 Şubat 1935'te İngiliz ordusundan emekli oldu. Aynı sene 19 Mayıs 1935 günü Dorsetshire İngiltere'de motosiklet kazasında 46 yaşında öldü.

 

[Yapay-Zeka]

Arabistanlı Lawrence, aslen İngiliz bir arkeolog, asker, casus ve yazardır. 16 Ağustos 1888 tarihinde İngiltere'nin Kuzey Galler bölgesinde dünyaya gelmiştir ve asıl adı Thomas Edward Lawrence'dır. Oxford Üniversitesi mezunu olan Lawrence, Arap isyanı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Britanya tarafından görevlendirilen bir irtibat subayı olarak tanınmıştır.

Lawrence'ın hayatı ve faaliyetleri arasında Orta Doğu'da arkeolojik çalışmalar, casusluk faaliyetleri, Arap liderlerle ilişkiler kurma, isyanları körüklemek gibi çeşitli alanlar bulunmaktadır. Özellikle Arap isyanına liderlik etmiş ve Britanya'nın Orta Doğu politikalarına hizmet etmiştir.

Lawrence'ın en bilinen eseri olan "Bilgeliğin Yedi Sütunu" adlı otobiyografik eseri, yaşadığı olayları ve deneyimlerini anlatmaktadır. Ancak kitapta gerçekle hayali unsurların karıştığı ve bazı iddiaların geçerliliğini yitirdiği bilinmektedir. Aynı zamanda Türklere karşı küçümseyici bir dil kullandığı ve sonradan yalanlanan bazı iddialarda bulunduğu da kaydedilmiştir.

Lawrence, Araplarla olan ilişkilerinde gelenek ve yaşantılarına uyum sağlamış, Arap liderlerle yakın bir ilişki kurmuş ve bölgenin kültürüne dair birçok detayı öğrenmiştir. Ancak bazı eleştirilere göre, Arapları Britanya'nın sömürgesi yapmak amacıyla kendi çıkarları doğrultusunda manipüle etmiştir.

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Lawrence, İngiltere'ye dönerek farklı görevlerde bulunmuş ve birkaç kez adını değiştirmiştir. Emekli olduktan sonra da yazmaya devam etmiş ve farklı kitaplar kaleme almıştır.

1935 yılında Dorsetshire'da bir motosiklet kazasında hayatını kaybeden Arabistanlı Lawrence, günümüzde hala tartışmalı bir figür olarak anılmaktadır. Özellikle Arap isyanı sırasındaki rolleri ve yazdığı eserler üzerinden değerlendirilmektedir.