S
SoruCevap
Tipik olarak 65 yaş üzeri başlar.
Sinsi başlangıçlı ve yavaş ilerleyici seyirlidir.
Başlangıçta bellek bozuklukları hafiftir.
Daha sonra ilerleyici bellek bozukluğu gelişir.
Vakit içinde dikkat ve konsantrasyon, konuşma, manaya, yazma, okuma, gördüğünü algılama, yeri algılama, içgörü, öngörü, tahlil ve planlama yeteneklerinde bozukluklar gelişir.
Sonuçta zihinsel bozukluğun şiddeti günlük hayat aktivitelerindeki bağımsızlığı da mahzurlar.
AH Görülme sıklığı nedir?
Dünyada şimdiye kadar yapılan prevalans (belli bir vakit kesitinde bulunan tüm olguların nüfusa oranı) çalışmalarının metaanalizi 65-70 yaşları ortasında % 4-5 kadar olan AH'nin her 5 yılda bir katlanarak artıp 90'lı yaşlarda %50'ye kadar ulaştığını ortaya koymaktadır.
AH' Beyinde hangi değişiklikler görülür?
Beyefendisinin nörodejeneratif yani hücre kaybı ile oluşan hastalıklarındandır. Senil plaklara neden olan amiloid beta peptidi (Aβ), nörofibriler yumaklara neden olan tau (τ) proteini, bu protein bozukluklarına bağlı gelişen nöron ve sinaps kaybı, gliozis ve hudut iletimini sağlayan kolinerjik aksonların kaybı hastalığın oluşum düzeneklerinde yer alır.
AH Evreleri nelerdir?
Fonksiyonel bozukluk eşiği aşıldığında, kendi içinde hafif, orta ve ağır olarak alt evrelere ayrılır
Bu eşiğe kadar olan seyir hafif kognitif bozukluk olarak isimlendirilir
AH klinik belirtilerini vermeden evvel uzun yıllar süren ve bu sırada yalnızca hastalığın patolojik özelliklerinin evrildiği bir başlangıç evresine sahiptir
Tüm AH olgularının %90'ından sorumlu olan tipik hastada aile hikayesi yoktur
Erken başlangıç (65 yaş altı erken), süratli seyirli tip AH olgularında ailede AH hikayesi mevcuttur
Hafif Evrede Bulgular nelerdir?
Hala çalışmaktaysa artık işinde verimliliğini yitirmiştir
Yaratıcılık gerektirmeyen tekdüze işler başlangıçta sürdürülebilse de, iş arkadaşları performans düşüklüğünün farkındadırlar ve kısa müddet içinde emeklilik kaçınılmaz olur
Yakın geçmişe ilişkin olayların hatırlanmasındaki zahmet, tıpkı soruların tekrarlanması, söz bulma zahmetleri yakınların dikkatini çeken esas özelliklerdir
Hala bildik yerlerde dolaşabilse ve seyahat yapabilse de, yabancı yerlerde kaybolabilir
Otomobil kullanırken sinyalizasyona dikkatsizlik, reaksiyonlarda yavaşlama, istikametleri karıştırma üzere zahmetler başlamıştır
Banka işleri, fatura ödemeleri üzere mali işlerde kusurlar olmaktadır
Banka kartı, cep telefonu üzere yenilikleri öğrenip kullanmayı başaramaz
Hobiler (dikiş-nakış, bahçecilik, sanatsal uğraşılar, yetenek oyunları, vb.) sürdürülemez olmuştur
Yemek lezzetinde bozulmalar üzere mutfak işlerinde zahmetler başlamıştır
Çamaşır, bulaşık üzere mesken işlerini sürdürebilse de, bunlarda eski ihtimamını bir ölçüde yitirmiştir
Okumak ve gazete-TV aracılığıyla aktüaliteye ilgi azalmıştır
Giyinmek, yıkanmak, sofra alışkanlıkları ve temel hijyende şimdi bir sorun yoktur
İritabilite, duygulanımda küntleşme ve inkar eğilimi ile kendiliğindenliğin azalması dışında davranışsal belirtiler yoktur ve toplumsal uygunluk yeterli korunmuştur
Uyku kalitesi bozulmaya başlar
Cinsel ilgi ve iştah bozulur
Eksikliklerin farkedilmesinin de katkısıyla birtakım olgularda depresyon belirtileri ön planda olabilir. Fakat depresyon sıklıkla acı tabiri üzere afektif belirtilerden çok, isteksizlik üzere motivasyonel belirtilerle kendini gösterir
Orta Evrede Bulgular nelerdir?
Orta demans evresine ulaşıldığında, hasta mesken dışındaki bağımsızlığını artık tümüyle yitirmiştir
Nezaretle sokağa çıkabilse de, yalnız kaldığı takdirde yolunu bulamaz
Diğerlerinin konutunda odaları karıştırabilir
Yeni öğrenme artık çabucak hiç mümkün olamamaktadır
Manaya, okuma ve yazma giderek bozulur; kozmosun sonlarına hakikat imzası tanınmaz olabilir
Birinci derece yakınları hakkındaki bilgiyi çoklukla korusa da, torunlarının sayısı, isimleri, okulları üzere bilgileri karıştırmaktadır
Konuttaki fonksiyonelliği son derece yüzeyselleşmiştir. Fakat sofrayı toplamaya yahut zerzevat doğramaya yardım seviyesinde olabilir
Giyinme sırasında mevsime ya da günün saatine uygun giysiyi seçmede zorlanma, giysilerin sırasını karıştırma (gömleğin üzerine iç çamaşırı gibi), düğmeleri yanlış ilikleme üzere zahmetler başlar
Sofrada öncelikle bıçağı kullanamaz olduğunda yemeklerinin evvelce kesilmesi gerekir
Giderek döküp saçarak yemek barizleşir. Çatal-bıçağı karıştırmak, sıvıları çatalla almaya çalışmak üzere kusurlar görülebilir
Yıkanmakta öncelikle sıcağı soğuğu ayarlamakla başlayan yardım ihtiyacı ortaya çıkar
Seyrek gece idrar kaçırmaları olur. Tuvalet mekaniği, elini yüzünü yıkamak üzere fonksiyonları kendi başına yapabilir
Davranışsal belirtiler artık vurgulanmaya başlamıştır. Hırsızlık, terkedilme ve sadakatsizlik hezeyanları olabilir
Yalnız kalmaktan ürker ve yakınını (eşi, çocuğu) daima gözünün önünde ister
Tabip vizitleri üzere yaklaşan randevular aşikar bir beklenti anksiyetesine yol açabilir
Uyku-uyanıklık ritminde bozulma artık barizleşmiştir. Gece sık uyanmalar ve gündüz sık uyuklamalarla geçer
Ağır Evrede Bulgular nelerdir?
Yakınını (eşi, çocuğu) ana-babasıyla karıştırabilir, aynadaki kendi yüzünü tanıyamayabilir
Giyinmek, yıkanmak, yemek üzere temel günlük hayat aktiviteleri artık tam bir nezaret gerekmektedir
Son devirlerde yutma zahmeti de ortaya çıkar
Söz hazinesi son derece yoksullaşmıştır
Son devirlerde tüm konuşma yeteneği yitirilir
Hareket etmek giderek zorlaşır ve sonlara gerçek giderek oturmak dahi mümkün olmaz hale gelir
Televizyondaki bireyleri konut içindeymiş üzere sanıp konuşmak, aynadaki kendi hayaliyle yabancıymış üzere konuşmak gözlenebilir
Hareketin korunduğu sırada hedefsiz dolaşma, istifçilik, hedefsiz tekrarlayıcı hareketler izlenebilir
Tuvalet mekaniğinde bozulmalar (idrar ya da gaita sonrası uygun biçimde temizlenme, sifonu çekme sorunları), idrar kaçırma giderek barizleşir
Epileptik nöbetler ortaya çıkabilir
AH Risk Faktörleri nelerdir?
Değiştirilemeyen risk faktörleri
İleri yaş
Genetik (Ailede AH olması)
Değiştirilebilir risk faktörleri
Beslenme yetersizliği yahut berbat beslenme
Obezite
Sigara
Ağır Alkol alımı
Uyku Bozukluğu
Toplumsal izolasyon
Depresyon
Zihinsel Aktivite azlığı
Fizikî Aktivite azlığı
Düşük Eğitim
İşitme Kaybı
Diyabetes Mellitus
Hipertansiyon
Yüksek Kolesterol
İnme Hikayesi
Baş Travması
Hipotiroidi
Elektro-manyetik alan (EMF) maruziyeti
Hava Kirliliği
AH' dan korunmak için neler yapılmalı ?
Çocuklukta uygun eğitim
Bilhassa çocukken ve gençken okumak
Okumak, sanatsal faaliyette bulunmak, oyun oynamak üzere zihinsel zktivitede bulunmak
Hipertansiyon denetimi (Sistolik tansiyonun 130 altında olması)
İşitme sorunu varsa tedavisinin yapılması, çok gürültüye maruz kalınmaması
Hava kirliliğinden uzak kalmak
Sigara içmemek ve pasif içici olmamak
Baş travmasından kaçınmak
Çok alkol almamak
Çok kilo almamak
Haftada 2 sefer tempolu yürüme, terleten aerobik idman ve dans üzere fizikî antrenman yapmak
Akdeniz Diyeti ile beslenmek (Tahıllar, sebzeler, meyveler, peynir, süt, bilhassa balık, zeytinyağından varlıklı bir diyet)
Diyabet varsa tedavisi
Akraba ve arkadaş bağlarının zenginliği, sinema, lokanta, klüp, dernek faaliyetleri emelli sokağa çıkma üzere toplumsal ilgi içinde olmak.
AH Tanısı nasıl konur?
Yerleşmiş biyokimyasal biyobelirteçler şimdilik yalnızca BOS (beyin omurilik sıvısı) biyobelirteçleri olsa da, başta kan ve plazma olmak üzere, erişimi daha kolay olan beden sıvıları da aday biyobelirteçler açısından ağır bir biçimde çalışılmaktadır.
Nörogörüntüleme biyobelirteçleri MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme) ile yapısal görüntüleme ve PET (Pozitron emisyon tomografisi) ile metabolik görüntüleme .
AH Tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?
Kolinesteraz inhibitörleri ve orta evrede eklenen Memantin hastalığı yavaşlatan ilaç tedavileridir.
Depresyon, mani ve anksiyete üzere duygudurum bozuklukları tedavisi
Hezeyan ve halüsinasyon üzere psikotik belirtilerin tedavisi
Ajitasyon ve saldırganlığın tedavisi
İmpulsivite ve dürtü denetim kusurlarının tedavisi
Uykusuzluk tedavisi yapılmalıdır.
Sinsi başlangıçlı ve yavaş ilerleyici seyirlidir.
Başlangıçta bellek bozuklukları hafiftir.
Daha sonra ilerleyici bellek bozukluğu gelişir.
Vakit içinde dikkat ve konsantrasyon, konuşma, manaya, yazma, okuma, gördüğünü algılama, yeri algılama, içgörü, öngörü, tahlil ve planlama yeteneklerinde bozukluklar gelişir.
Sonuçta zihinsel bozukluğun şiddeti günlük hayat aktivitelerindeki bağımsızlığı da mahzurlar.
AH Görülme sıklığı nedir?
Dünyada şimdiye kadar yapılan prevalans (belli bir vakit kesitinde bulunan tüm olguların nüfusa oranı) çalışmalarının metaanalizi 65-70 yaşları ortasında % 4-5 kadar olan AH'nin her 5 yılda bir katlanarak artıp 90'lı yaşlarda %50'ye kadar ulaştığını ortaya koymaktadır.
AH' Beyinde hangi değişiklikler görülür?
Beyefendisinin nörodejeneratif yani hücre kaybı ile oluşan hastalıklarındandır. Senil plaklara neden olan amiloid beta peptidi (Aβ), nörofibriler yumaklara neden olan tau (τ) proteini, bu protein bozukluklarına bağlı gelişen nöron ve sinaps kaybı, gliozis ve hudut iletimini sağlayan kolinerjik aksonların kaybı hastalığın oluşum düzeneklerinde yer alır.
AH Evreleri nelerdir?
Fonksiyonel bozukluk eşiği aşıldığında, kendi içinde hafif, orta ve ağır olarak alt evrelere ayrılır
Bu eşiğe kadar olan seyir hafif kognitif bozukluk olarak isimlendirilir
AH klinik belirtilerini vermeden evvel uzun yıllar süren ve bu sırada yalnızca hastalığın patolojik özelliklerinin evrildiği bir başlangıç evresine sahiptir
Tüm AH olgularının %90'ından sorumlu olan tipik hastada aile hikayesi yoktur
Erken başlangıç (65 yaş altı erken), süratli seyirli tip AH olgularında ailede AH hikayesi mevcuttur
Hafif Evrede Bulgular nelerdir?
Hala çalışmaktaysa artık işinde verimliliğini yitirmiştir
Yaratıcılık gerektirmeyen tekdüze işler başlangıçta sürdürülebilse de, iş arkadaşları performans düşüklüğünün farkındadırlar ve kısa müddet içinde emeklilik kaçınılmaz olur
Yakın geçmişe ilişkin olayların hatırlanmasındaki zahmet, tıpkı soruların tekrarlanması, söz bulma zahmetleri yakınların dikkatini çeken esas özelliklerdir
Hala bildik yerlerde dolaşabilse ve seyahat yapabilse de, yabancı yerlerde kaybolabilir
Otomobil kullanırken sinyalizasyona dikkatsizlik, reaksiyonlarda yavaşlama, istikametleri karıştırma üzere zahmetler başlamıştır
Banka işleri, fatura ödemeleri üzere mali işlerde kusurlar olmaktadır
Banka kartı, cep telefonu üzere yenilikleri öğrenip kullanmayı başaramaz
Hobiler (dikiş-nakış, bahçecilik, sanatsal uğraşılar, yetenek oyunları, vb.) sürdürülemez olmuştur
Yemek lezzetinde bozulmalar üzere mutfak işlerinde zahmetler başlamıştır
Çamaşır, bulaşık üzere mesken işlerini sürdürebilse de, bunlarda eski ihtimamını bir ölçüde yitirmiştir
Okumak ve gazete-TV aracılığıyla aktüaliteye ilgi azalmıştır
Giyinmek, yıkanmak, sofra alışkanlıkları ve temel hijyende şimdi bir sorun yoktur
İritabilite, duygulanımda küntleşme ve inkar eğilimi ile kendiliğindenliğin azalması dışında davranışsal belirtiler yoktur ve toplumsal uygunluk yeterli korunmuştur
Uyku kalitesi bozulmaya başlar
Cinsel ilgi ve iştah bozulur
Eksikliklerin farkedilmesinin de katkısıyla birtakım olgularda depresyon belirtileri ön planda olabilir. Fakat depresyon sıklıkla acı tabiri üzere afektif belirtilerden çok, isteksizlik üzere motivasyonel belirtilerle kendini gösterir
Orta Evrede Bulgular nelerdir?
Orta demans evresine ulaşıldığında, hasta mesken dışındaki bağımsızlığını artık tümüyle yitirmiştir
Nezaretle sokağa çıkabilse de, yalnız kaldığı takdirde yolunu bulamaz
Diğerlerinin konutunda odaları karıştırabilir
Yeni öğrenme artık çabucak hiç mümkün olamamaktadır
Manaya, okuma ve yazma giderek bozulur; kozmosun sonlarına hakikat imzası tanınmaz olabilir
Birinci derece yakınları hakkındaki bilgiyi çoklukla korusa da, torunlarının sayısı, isimleri, okulları üzere bilgileri karıştırmaktadır
Konuttaki fonksiyonelliği son derece yüzeyselleşmiştir. Fakat sofrayı toplamaya yahut zerzevat doğramaya yardım seviyesinde olabilir
Giyinme sırasında mevsime ya da günün saatine uygun giysiyi seçmede zorlanma, giysilerin sırasını karıştırma (gömleğin üzerine iç çamaşırı gibi), düğmeleri yanlış ilikleme üzere zahmetler başlar
Sofrada öncelikle bıçağı kullanamaz olduğunda yemeklerinin evvelce kesilmesi gerekir
Giderek döküp saçarak yemek barizleşir. Çatal-bıçağı karıştırmak, sıvıları çatalla almaya çalışmak üzere kusurlar görülebilir
Yıkanmakta öncelikle sıcağı soğuğu ayarlamakla başlayan yardım ihtiyacı ortaya çıkar
Seyrek gece idrar kaçırmaları olur. Tuvalet mekaniği, elini yüzünü yıkamak üzere fonksiyonları kendi başına yapabilir
Davranışsal belirtiler artık vurgulanmaya başlamıştır. Hırsızlık, terkedilme ve sadakatsizlik hezeyanları olabilir
Yalnız kalmaktan ürker ve yakınını (eşi, çocuğu) daima gözünün önünde ister
Tabip vizitleri üzere yaklaşan randevular aşikar bir beklenti anksiyetesine yol açabilir
Uyku-uyanıklık ritminde bozulma artık barizleşmiştir. Gece sık uyanmalar ve gündüz sık uyuklamalarla geçer
Ağır Evrede Bulgular nelerdir?
Yakınını (eşi, çocuğu) ana-babasıyla karıştırabilir, aynadaki kendi yüzünü tanıyamayabilir
Giyinmek, yıkanmak, yemek üzere temel günlük hayat aktiviteleri artık tam bir nezaret gerekmektedir
Son devirlerde yutma zahmeti de ortaya çıkar
Söz hazinesi son derece yoksullaşmıştır
Son devirlerde tüm konuşma yeteneği yitirilir
Hareket etmek giderek zorlaşır ve sonlara gerçek giderek oturmak dahi mümkün olmaz hale gelir
Televizyondaki bireyleri konut içindeymiş üzere sanıp konuşmak, aynadaki kendi hayaliyle yabancıymış üzere konuşmak gözlenebilir
Hareketin korunduğu sırada hedefsiz dolaşma, istifçilik, hedefsiz tekrarlayıcı hareketler izlenebilir
Tuvalet mekaniğinde bozulmalar (idrar ya da gaita sonrası uygun biçimde temizlenme, sifonu çekme sorunları), idrar kaçırma giderek barizleşir
Epileptik nöbetler ortaya çıkabilir
AH Risk Faktörleri nelerdir?
Değiştirilemeyen risk faktörleri
İleri yaş
Genetik (Ailede AH olması)
Değiştirilebilir risk faktörleri
Beslenme yetersizliği yahut berbat beslenme
Obezite
Sigara
Ağır Alkol alımı
Uyku Bozukluğu
Toplumsal izolasyon
Depresyon
Zihinsel Aktivite azlığı
Fizikî Aktivite azlığı
Düşük Eğitim
İşitme Kaybı
Diyabetes Mellitus
Hipertansiyon
Yüksek Kolesterol
İnme Hikayesi
Baş Travması
Hipotiroidi
Elektro-manyetik alan (EMF) maruziyeti
Hava Kirliliği
AH' dan korunmak için neler yapılmalı ?
Çocuklukta uygun eğitim
Bilhassa çocukken ve gençken okumak
Okumak, sanatsal faaliyette bulunmak, oyun oynamak üzere zihinsel zktivitede bulunmak
Hipertansiyon denetimi (Sistolik tansiyonun 130 altında olması)
İşitme sorunu varsa tedavisinin yapılması, çok gürültüye maruz kalınmaması
Hava kirliliğinden uzak kalmak
Sigara içmemek ve pasif içici olmamak
Baş travmasından kaçınmak
Çok alkol almamak
Çok kilo almamak
Haftada 2 sefer tempolu yürüme, terleten aerobik idman ve dans üzere fizikî antrenman yapmak
Akdeniz Diyeti ile beslenmek (Tahıllar, sebzeler, meyveler, peynir, süt, bilhassa balık, zeytinyağından varlıklı bir diyet)
Diyabet varsa tedavisi
Akraba ve arkadaş bağlarının zenginliği, sinema, lokanta, klüp, dernek faaliyetleri emelli sokağa çıkma üzere toplumsal ilgi içinde olmak.
AH Tanısı nasıl konur?
Yerleşmiş biyokimyasal biyobelirteçler şimdilik yalnızca BOS (beyin omurilik sıvısı) biyobelirteçleri olsa da, başta kan ve plazma olmak üzere, erişimi daha kolay olan beden sıvıları da aday biyobelirteçler açısından ağır bir biçimde çalışılmaktadır.
Nörogörüntüleme biyobelirteçleri MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme) ile yapısal görüntüleme ve PET (Pozitron emisyon tomografisi) ile metabolik görüntüleme .
AH Tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?
Kolinesteraz inhibitörleri ve orta evrede eklenen Memantin hastalığı yavaşlatan ilaç tedavileridir.
Depresyon, mani ve anksiyete üzere duygudurum bozuklukları tedavisi
Hezeyan ve halüsinasyon üzere psikotik belirtilerin tedavisi
Ajitasyon ve saldırganlığın tedavisi
İmpulsivite ve dürtü denetim kusurlarının tedavisi
Uykusuzluk tedavisi yapılmalıdır.
