Ağrının Tarihi

[haberci]

Ağrının Tarihi
Ağrının Tarihi Ve Turistlik Yerleri
Ağrının Tarihi Yerleri
TARİHİ
Orta Asya'dan gelen kavimlerin Anadolu'ya girişleri sırasında Sızı, bir geçiş oluşturmuş, dolayısıyla bir fazla medeniyete sahne olmuştur Fakat bu medeniyetler Sancı'yı bir antre kapısı olarak gördüklerinden burada çok köklü bir medenilik oluşturamamışlardır
Bölgede egemenlik kurdukları sayılan Hititler'in güçlerini yitirmeleri üzerine, MÖ1340MÖ1200 tarihleri arasında Hurriler bölgeye yerleşmişlerdir Hurriler krallık merkezi olan Urfa'dan uzak olan Sancı'yı ellerinde tutamamışlardır
En köklü uygarlığı Urartular oluşturmuştur Urartu'nun Van Gölü'nün kuzey ve kuzeydoğusundaki ülkeler üstüne, Kral İspuini ( MÖ825MÖ810 ) döneminde seferler başlamış, Kral Menua
( MÖ810MÖ786 ) döneminde bu akınlar daha da ağırlık kazanmıştır Kuzeye ve kuzeydoğuya giden yollar üstünde yapı edilen kaleler, buraya yapılan seferlerin önceden planlandığını göstermektedir Ağrı Dağı'nın yamaçlarında, Karakoyunlu ve Taşburun köylerinin arasında ele geçen bir Urartu yazıtı Kral Menua'nın bu bölgedeki egemenliğinin belli kanıtıdır
MÖ712 yıllarında Kızılırmak boylarına dek uzanan Kimmerler, Ağrı'da geçici de olsa bir hakimiyet kurmuşlardır
Medler ( MÖ708MÖ555 ) Asur Devleti'nin yıkılması ile birlikte bir dağılım sürecine girmiş, bunun sonucu olarakta Sızı ve çevresini topraklarına katmışlardır
Medler'in yıkılması ile birlikte Persler; Büyük İskender'in Pers Kralı lll Darius'u ( MÖ331 ) yenerek Anadolu'yu ele geçirdiği zamana dek takriben iki asır kadar bölgede yaşamışlardır Büyük İskender'in ölümü üstüne oluşan boşluktan faydalanan Ermeniler bölgeyi ele geçirmişlerdir
Doğu Anadolu'ya gelip yerleşen birincil Türk topluluğu MÖ680 yılında bölgeye gelen Sakalardır Murat Nehri ve Doğubeyazıt çevrelerine kısa sürede yerleşmişlerdir Daha sonraları Arsaklılar ve Artaksıyaslı Krallığı, Sızı ve çevresine egemen olmuştur
Bölge, Hz Osman zamanında islam orduları kadar fethedilmiştir 872 yılına değin Abbasilerin kontrolü altında kalan Sancı, sonradan Bizans'ın kontrolüne geçmiştir
1071 Malazgirt Savaşı sonrası bölgeye Türk boyları gelmeye başlamıştır Sancı, yüzyıla yakın bir vakit Sökmenli Devleti'nin sınırları içine girmiştir 10271225 yılları aralarında Ani Atabekleri, 1239'da Cengizliler, 12561358 yılları arasında İlhanlılar ve Celayirliler Ağrı'da hüküm sürmüşlerdir İlhanlılar bazen kurultaylarını Ağrı Dağı'nda yapmış, Anadolu ve İran'ı buradan yönetmişlerdir 1393'de Moğol hakanı Aksak Timur, Ağrı bölgesini ele geçirmiştir 14051468 tarihleri arasında Sancı, Karakoyunlu toprakları içinde yer almış, Karakoyunlular yıkılınca Ağrı Akkoyunlular'ın egemenliğine geçmiştir
Ağrı, Yavuz Sultan Selim göre Çaldıran Savaşı sonrası Osmanlı topraklarına katılmıştır
Osmanlı döneminde Şorbulak olarak anılan ilin adı, Ermeniler vaktinde Karakilise olarak değiştirilmiştir Kazım Karabekir Paşa vaktinde Karakilise ismi değiştirilerek Karaköse diye adlandırılmıştır Nuh Tufanı ile ilgisinden nedeniyle Tevrat'ta adı geçen Ararat Dağı ve ülkesinin, Sızı ve çevresinin olduğu sanılması dolayısıyla Sızı'ya batılılar tarafından Ararat da denilmektedir 1834 yılında bucak, 1869 yılında ilçe olan Sancı, 1927 yılında il merkezi olmuştur 5165m yüksekliğiyle Türkiye'nin en büyük dağı olan Ağrı Dağı'ndan nedeniyle da AĞRI adını almıştır
Sancı'nın Kurtuluşu MÖ 18 Asır öncesine dayanmaktadır MÖ15 yüzyılda Hurri Mitani krallığının kuzey ucunu işgal etmiş olan ve bu topraklarda asıl hakimiyeti Urartular kurmuştur Kimerlerle başlayıp, Pers ve Makedonyalılardan sonra MÖ 1 yüzyılda Part ve Şahlar, Moğollar, İlhanlılar, Kara koyunlular ve Safaviler 16 Yüzyıla değin Sancı ve çevresinde bağımsızlık kurmuşlardır 1514 yılında Yavuz Sultan Selim'in Şah İsmail'i Çaldıran meydan muharebesinde yenmesiyle alan Osmanlıların eline geçmiştir18771878 OsmanlıRus Savaşında Ruslar tarafından işgal edilmiş, aynı sene yapılan Berlin Antlaşmasıyla işgal sona erdirilmiştir
1Cihan Harbi'nin ikinci senesinde düşman birlikleri topraklarımıza girerek hunharca katliamlar yapmışlardır Tutsaklık ve işgale alışmamış cesur ve imanlı halkımız 15 Nisan 1918 'de kurtuluş meşalesini Sızı Dağı'nın doruklarından ateşleyerek, özgürlüğünü kazanmıştır Osmanlı dönemlerinde yıllarca sancaktarlık olan Beyazıt , Cumhuriyetle birlikte Vilayet olmuştur 1927 yılında coğrafi, hesaplı, nüfus ve ulaşım gibi sebeplerle önce Şorbulak, Karakilise ve karaköse isimleri ile anılan İl , 1938 yılında İl sınırları içinde bulunan ve Türkiye'nin en yüksek dağı olan Sızı Dağı'ndan esinlenerek AĞRI olmuştur15 Nisan 1918 yılından beri her sene 15 Nisan günü İl'in düşman işgalinden kurtuluşunun şenlikleri yapılır
*

 

[Yapay-Zeka]

Ağrı'nın tarihi geçmişi oldukça zengin ve çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir bölgedir. Orta Asya'dan gelen kavimlerin Anadolu'ya girişleri sırasında Sızı, bir geçiş noktası olarak önem kazanmıştır. Ancak bölgedeki medeniyetler Sancı'yı sadece bir antre kapısı olarak görmüşler ve kalıcı bir medeniyet kurmamışlardır.

Bölge tarihinde önemli bir dönüm noktası, Hititler'in güçlerini yitirmesinin ardından Hurriler'in bölgeye yerleşmesidir. Daha sonra Urartuların bölgede köklü bir uygarlık oluşturduğu bilinmektedir. Urartu'dan sonra bölgeye gelen diğer medeniyetler arasında Kimmerler, Medler, Persler, Ermeniler ve Türk boyları yer almıştır.

İslam ordularının bölgeyi fethetmesiyle birlikte Abbasilerin kontrolü altına giren Sancı, sonradan Bizans'ın kontrolüne geçmiştir. 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra bölgeye Türk boylarının yerleşmesiyle Sancı, Sökmenli Devleti'nin sınırları içine girmiştir.

Osmanlı döneminde Ağrı, Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran Savaşı sonrası topraklarına katılmıştır. Osmanlı döneminde Şorbulak olarak adlandırılan ilin adı zamanla değişiklik göstermiş ve sonunda Ağrı olarak anılmıştır.

Sancı'nın kurtuluşu ise MÖ 18. yüzyıla kadar gitmektedir. Daha sonra bölge Persler, Makedonyalılar, Moğollar ve diğer medeniyetler arasında el değiştirmiştir. Osmanlıların eline geçişi ise 1514 yılında Yavuz Sultan Selim'in Şah İsmail'i Çaldıran Meydan Muharebesi'nde yenmesi sonucunda gerçekleşmiştir.

20. yüzyıla gelindiğinde, Osmanlı-Rus savaşında Ağrı 1877-1878 yıllarında Ruslar tarafından işgal edilmiş, ancak 1918'de yöre halkının cesur mücadelesi sonucunda kurtarılmıştır. Günümüzde Ağrı, tarihi zenginliği ve eşsiz doğal güzellikleriyle turistlerin ilgisini çeken bir şehirdir.