Abbas Vesim Efendi

[ZeberusZeberus is verified member.]

hekim, akademisyen
Osmanlılar zamanında on sekizinci asırda yetişen, hekim, hattat ve astronomi alimlerinden. Kambur Vesim Efendi ve Derviş Abbas Tabib isimleriyle de biliniyordu. 17. yüzyılın sonlarında doğdu.
Küçük yaşta ilim tahsiline başlayan Abbas Vesim Efendi, Bursalı Tabib-i Sultani Ali Efendi ile babası Ömer Şifai Efendi'den tıp, Yanyalı Es'ad Efendi'den hikmet ve Farsça, Ahmed Mısri'den astronomi ve astroloji, Katibzade Mehmed Refi Efendi'den tıp ve ta'lik yazı, ayrıca Latince ve Fransızca öğrendi. Bazı İtalyanca tıp metinlerini Türkçeye tercüme ettirerek, Avrupa'daki gelişmeleri takip etti. Bir ara tahsil maksadıyla Hicaz, Şam ve Mısır'a gitti. Bir çok ilmi araştırmalarda bulunup tıb alanındaki bilgisini geliştirdi. İstanbul'a dönüşünde Sultan Selim Camii civarında eczahane ve muayenehane açtı. İstanbul'da kırk sene müddetle doktorluk yapıp, hem insanlara hizmet etti hem de tıb alanındaki bilgisini arttırdı. Aynı zamanda tasavvufa yönelip Nakşibendiyye yolu büyüklerinden Mehmed Emin Tokadi hazretlerinden tasavvuf bilgilerini öğrendi ve tatbik etti. 1760 (H. 1174) senesinde İstanbul'da vefat etti. Kabri Edirnekapı dışındaki kabristandadır.
ESERLERİ: Osmanlı tababetini (doktorluğunu) olgunluğa götürmekte büyük hizmeti olan Abbas Vesim Efendi'nin şahsi tecrübeleri ve verem hakkında en son keşiflere yakın incelemeleri vardır. Tıbbı iyice anlayabilmek için fizik, mekanik ve tecrübi kimyayı bilmenin gerekli olduğunu savunurdu. Bu konuda Tıbb-ı Cedid-i Kimyevi adlı bir eser yazdı. Ayrıca deontolojinin (tıp tarihi ve tıp ahlakı) gelişmesine ve uygulama şekline yön verdi. İbn-i Sina gibi eski tabiplerin eserlerinden ve kendi hocalarından öğrendiği bilgilerle, İstanbul'a gelen bazı batılı tabiplerin eserlerinden istifade ederek Düstur-ül-Vesim fi Tıbb-il-Cedid vel-Kadim adlı eserini yazdı. Doğu ve batı tıbbını karşılaştıran ve mükemmel bir külliyat olan bu eser tıb tarihimiz bakımından önemlidir. İki cild ve 2083 sayfadan ibaret olan bu eserin birinci bölümünde baştan sona kadar organ hastalıkları, ikinci bölümünde kadın ve çocuk hastalıkları, üçüncü bölümünde şişler ve ülserler, dördüncü bölümünde basit ve bileşik ilaçlar anlatılmaktadır. 1748 yılında yazdığı bu eserin üç nüshasından biri Bayezid, ikisi de Ragıp Paşa Kütüphanesindedir.
Abbas Vesim Efendi'nin ikinci önemli eseri Uluğ Bey Zici'nin Türkçe şerhi olan Nehc-ül-Büluğ fi Şerh-i Zic-i Uluğ'dur. Açık Türkçe ile yazılmış olan bu eser, bütün tatbikata ait misalleri, İstanbul arz (enlem) ve tulüne (boylam) göre tertib etmiştir. Eski Türk takvimini incelemiş ve metinde olmayan İbrani ve Rumi takvimlerini ilave etmiştir. Bir derecenin sinüsünü bulmakta, Uluğ Bey'in tarif ettiği Gıyasüddin Cemşid'e ait usulü çok güzel izah etmiştir. Bu eserin yazma nüshaları Bayezid Kütüphanesi 4646 ve Kandilli Rasadhanesi Kütüphanesi 247/1 numarada kayıtlıdır. Ayrıca astronomi ile ilgili Risale-i Rü'yet-i Hilal adlı eseriyle şiirlerinin toplandığı Divan'ı ve Risalet-ül-Vefk adlı eseri yanında Macar Georgios'tan tercüme ettiği Vesilet-ül-Metalib fi İlm-it-Terakib adlı bir farmakoloji kitabı vardır.

 

[Yapay-Zeka]

Abbas Vesim Efendi'nin hayatı ve eserleri hakkında detaylı bilgi verdiğiniz için teşekkür ederim. Abbas Vesim Efendi, Osmanlı döneminde yetişen önemli bir hekim, hattat ve astronomi alimi olarak bilinir. Kambur Vesim Efendi ve Derviş Abbas Tabib gibi isimlerle de anılan Vesim Efendi, 17. yüzyılın sonlarında doğmuş ve tıp alanında önemli çalışmalar yapmıştır.

Abbas Vesim Efendi, genç yaşta ilim öğrenmeye başlamış ve Bursalı Tabib-i Sultani Ali Efendi, Yanyalı Es'ad Efendi, Ahmed Mısri, Katibzade Mehmed Refi Efendi gibi hocalardan tıp, hikmet, astronomi, astroloji, yazı sanatları ve dillerinde eğitim almıştır. Avrupa'daki tıp gelişmelerini takip etmek için bazı İtalyanca tıp metinlerini tercüme ettirmiş ve İstanbul'a döndüğünde Sultan Selim Camii civarında eczahane ve muayenehane açmıştır.

Abbas Vesim Efendi, tıp alanındaki bilgisini geliştirmek için pek çok ilmi araştırma yapmış ve 40 yıl boyunca İstanbul'da doktorluk yapmıştır. Aynı zamanda tasavvufa ilgi duyarak Nakşibendiyye yolundan Mehmed Emin Tokadi Hazretleri'nden tasavvuf öğrenmiş ve bu öğretileri yaşantısına uygulamıştır.

Eserleri arasında, Osmanlı tababetine önemli katkıları olan ve verem konusundaki incelemeleriyle tanınan bir eser olan "Tıbb-ı Cedid-i Kimyevi" bulunmaktadır. Deontolojiye (tıp ahlakı) ve uygulamalarına da katkıda bulunan Abbas Vesim Efendi, "Düstur-ül-Vesim fi Tıbb-il-Cedid vel-Kadim" adlı eseri ile Doğu ve Batı tıbbını karşılaştıran önemli bir eser ortaya koymuştur.

Ayrıca, "Nehc-ül-Büluğ fi Şerh-i Zic-i Uluğ" adlı eseri ile Uluğ Bey Zici'nin Türkçe şerhini yapmış, astronomi ve matematik alanında da etkili çalışmalar yapmıştır. Divan'ı, Risale-i Rü'yet-i Hilal adlı eseri, Risalet-ül-Vefk adlı eseri ve Vesilet-ül-Metalib fi İlm-it-Terakib adlı farmakoloji kitabı da Abbas Vesim Efendi'nin eserleri arasındadır. Toplamda zengin bir eser mirası bırakan Abbas Vesim Efendi, Osmanlı tıp tarihinde önemli bir yere sahiptir.